Παρά τις προειδοποιήσεις της Κυβέρνησης και των ειδικών, οι πολίτες (μιας και η «ατομική ευθύνη» είναι μία δυσνόητη φράση, που ο Έλληνας ή αρνείται ή όντως δε ξέρει τι σημαίνει και το αποδεικνύει εδώ και γενιές) όχι μόνο γέμιζαν την Παραλιακή της Θεσσαλονίκης, όχι μόνο οι Αθηναίοι συνωστίζονταν στις παραλίες, αλλά σε όλη την Ελλάδα-πλην ελάχιστων περιοχών όπου οι κοινωνίες είναι μικρές-κατέφευγαν σε δασάκια, περιφερειακούς δρόμους ή και στα.. εξοχικά.

Κάποιοι θυμήθηκαν μετά από καιρό ότι έχουν Ποντιακή, Σαρακατσάνικη, Νησιώτικη κτλ καταγωγή και θέλουν να επιστρέψουν στις ρίζες τους, στο χωριό τους, που έχει ησυχία, να δουν και τους παππούδες που έχουν καιρό να τους τηλεφωνήσουν. Ο ιός ας εξαπλωθεί και στη κοινωνία με τους 200 κατοίκους, γιατί όχι; Όσο περισσότεροι τόσο το καλύτερο. Έτσι λένε άλλωστε..

Βεβαίως και μετά την ανακοίνωση των πολλών κρουσμάτων που βρέθηκαν θετικά στον Κορωνοϊό, ο Έλληνας θα καταφύγει στο εξοχικό του για να ελέγξει την κατάσταση του κτιρίου, να ασχοληθεί με αυτό κι επειδή θα είναι πιο «ασφαλή και ήρεμα» τα πράγματα. Δυστυχώς κάτι τέτοιο δεν υφίσταται. Διότι αυτός που θα πάει στη Χαλκιδική και θα δει άλλους εκατοντάδες συμπολίτες στα διόδια (και η εικόνα θα προσδίδει την εβδομαδιαία καλοκαιρινή άδεια από τη δουλειά) οι πιθανότητες να προσβληθεί ο ίδιος, αυξάνονται.

Το πιο οξύμωρο είναι ότι οι περισσότεροι που αθλούνται σήμερα σε άλση και ανεβάζουν φωτογραφίες στις δημοφιλείς πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, περνούσαν τον χρόνο τους-πριν την εμφάνιση της πανδημίας-στο σπίτι, σερφάροντας στο διαδίκτυο, κάνοντας καθιστική ζωή και κακή διατροφή, ξαφνικά βλέπεις ανθρώπους από τη γειτονιά σου,  που μπορεί η τελευταία φορά που τους αντίκρυσες να ήταν πριν κάτι μήνες. Όσο για τις ευπαθείς ομάδες που κυκλοφορούν έξω και λένε στους αστυνομικούς ότι «που θα αθληθώ; Είναι δικαίωμα μου και είμαι ελεύθερος πολίτης. Δεν υφίσταται κάτι τέτοιο», αυτά τα μέτρα πιο πολύ πρέπει να εφαρμοστούν γι’ αυτούς. Αυτός που δεν ανήκει, θα περάσει μεν βαριά τον ιό, αλλά οι πιθανότητες θανάτου ή βλάβης του ανοσοποιητικού είναι σχεδόν μηδαμινές.

Αποτέλεσμα αυτών των πράξεων είναι να αυξάνονται τα κρούσματα-ακόμη και σε μικρό βαθμό σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες-το άγχος να υπερτερεί και να ανακοινώσει η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας την εξέταση της καθολικής απαγόρευσης κυκλοφορίας.

Η κυβέρνηση εφάρμοσε τελικά την απαγόρευση κυκλοφορίας το απόγευμα της Κυριακής 22 Μαρτίου και θα διαρκήσει έως και τις 6 Απριλίου. Το μέτρο, ουσιαστικά, απαγορεύει όλες τις άσκοπες μετακινήσεις των πολιτών.

Οι περιπτώσεις στις οποίες θα μπορούν να βγαίνουν από το σπίτι τους οι πολίτες:

  • Κινούνται προς και από την εργασία τους
  • Κατευθύνονται για να προμηθευτούν τρόφιμα και φάρμακα
  • Επισκέπτονται γιατρό ή πρόσωπο το οποίο χρειάζεται φροντίδα
  • Ασκούνται ατομικά ή ανά δύο ή συνοδεύουν το κατοικίδιό τους
  • Μεταβαίνουν εφάπαξ μετάβαση στον τόπο της μόνιμης κατοικίας τους, όσων βρίσκονται σε αστικά κέντρα

Όπως τόνισε ο πρωθυπουργός, όποιος κυκλοφορεί, θα πρέπει να έχει οπωσδήποτε μαζί του αστυνομική ταυτότητα ή διαβατήριο και ο λόγος της μετακίνησης θα πρέπει να βεβαιώνεται:

  • Είτε με έγγραφο του εργοδότη του -αν πρόκειται για μισθωτό-
  • Είτε με προσωπική υπεύθυνη δήλωση -σε περίπτωση ελεύθερου επαγγελματία ή αυτοαπασχολούμενου

Έχει ήδη υπάρξει μέριμνα ώστε, με απλό και φιλικό για τον πολίτη τρόπο, να μπορεί να λαμβάνεται η σχετική βεβαίωση μέσω διαδικτύου ή με τηλεφωνικό μήνυμα ή ακόμη και να συμπληρώνεται και χειρόγραφα.

Στους παραβάτες θα επιβάλλεται πρόστιμο 150 ευρώ για κάθε παράβαση.

Τι προβλέπει το lockdown

Το lockdown, εκτός από τον περιορισμό της κυκλοφορίας, περιλαμβάνει τη λειτουργία τραπεζών με προσωπικό ασφαλείας, μετάβαση σε εργασία, φαρμακεία, σούπερ μάρκετ και προορισμούς έκτακτης ανάγκης.

Η μετακίνηση θα επιτρέπεται μόνο μετά την αποστολή SMS σε πενταψήφιο αριθμό, στο οποίο θα αναφέρει ο κάθε πολίτης το όνομά του, τη διεύθυνσή του και τον κωδικό του σημείου στο οποίο επιθυμεί να μεταβεί (π.χ. φαρμακείο, σούπερ μάρκετ κλπ)

Ταυτόχρονα, θα υπάρχει και ειδικό έντυπο δήλωσης μετακίνησης για τους πολίτες που δεν είναι εξοικειωμένοι με τη χρήση κινητών τηλεφώνων.

Σε διαφορετική περίπτωση, αν δηλαδή κυκλοφορήσουν χωρίς τη σχετική άδεια, τότε οι πολίτες κινδυνεύουν με βαρύ πρόστιμο.

Υπάρχουν και πολλοί πολίτες με αίσθημα ευθύνης, θυμούνται τη φράση «ατομική ευθύνη» και την εφαρμόζουν. Για το καλό όλων. Επίσης, λόγω του ότι όλο αυτό επηρεάσει αρκετά την ψυχοσύνθεση του ατόμου, υπάρχει βοήθεια για να μη νιώθει ο άνθρωπος μόνος σε όλο αυτό.

Σε συνέντευξη που παραχώρησε στον Ερευνητικό Οργανισμό Ελλήνων η Κασσάνδρα Πήτερσεν, Ψυχολόγος, Msc Αφηγηματικής Ψυχοθεραπείας, Διδάσκουσα Πανεπιστημίου Μελβούρνης στο Master of Narrative Therapy, εξηγεί τους λόγους που κάποιοι δεν εφαρμόζουν πλήρως τα μέτρα καταπολέμησης της πλέον πανδημίας.

-Πώς αντιδρούν οι πολίτες στα μέτρα για τον Κορωνοϊό; Που οφείλεται η μη πλήρη εφαρμογή των μέτρων για την καταπολέμηση του ιού;

Η αίσθηση μου από μαρτυρίες ανθρώπων με τους οποίους εμπλεκόμαστε σε θεραπευτικές συζητήσεις αυτές τις μέρες, είναι ότι καθένας ακολουθεί τα μέτρα στο βαθμό που βλέπει να συντονίζονται με τις αντιλήψεις του για το νόημά τους σύμφωνα με τα πλαίσια της ζωής του, τις αξίες του και την πληροφόρηση που έχει. Οι προσωπικές μας αντιλήψεις διαμορφώνονται μέσα σε ευρύτερα ιδεολογικά, πολιτισμικά, πολιτικά και κοινωνικά πλαίσια. Μέσα σε τέτοια πλαίσια επιρροής κάποιοι άνθρωποι φτάνουν να αποθέτουν τις πεποιθήσεις τους στους λόγους της εκκλησίας, κάποιοι στους λόγους της επιστήμης ή αλλού και αναλόγως πράττουν.

Η δύναμη των ΜΜΕ αυτή την περίοδο μπορεί να παράγει πολλά είδη πληροφόρησης ακόμα και με την διασπορά fake news ή θεωριών συνομωσίας κι άλλων που οδηγούν μερίδα του κόσμου να αδυνατεί να αποφασίσει τί να πιστέψει, πώς να προσδιορίσει την σημασία των μέτρων πρόληψης, σε ποιο βαθμό η αναγκαιότητά τους είναι πλαστή ή υπερβολική.

Παρατηρώ πολλά σχόλια και συζητήσεις που γίνονται αυτό το διάστημα τα οποία παρακινούν τον κόσμο να παραμείνει σπίτι, αλλά ταυτόχρονα είναι επικριτικά, παθητικο-επιθετικά, εμποτισμένα με θυμό ή σαρκαστικά. Βρίσκω εξαιρετικά λυπηρό το γεγονός ότι σε μια εποχή που ο κόσμος μας, όπως τον ξέραμε, αλλάζει δραστικά και με ταχύτατους ρυθμούς και εν μέσω μιας κρίσης που μας καλεί να έρθουμε κοντά σε επίπεδο κοινότητας και κοινωνίας. Παρόλα αυτά, υπάρχουν πρακτικές που μας ωθούν να αλληλοκατηγορούμαστε και να ντροπιάζουμε ανθρώπους, να προβάλλονται ως ο πλέον επιτακτικός τρόπος να αναλάβουμε δράση για να υποστηρίξουμε ο ένας τον άλλον, τις τοπικές κοινωνίες μας και την ευρύτερη παγκόσμια κοινότητα ανθρώπων.

Αυτές οι πρακτικές σε πολλές περιπτώσεις καταδεικνύουν μια έλλειψη αναγνώρισης του ζητήματος των προνομίων-ακόμα και του προνομίου της εκπαίδεσης-, στα οποία δεν έχουν όλοι οι άνθρωποι την ίδια πρόσβαση, ούτε τις ίδιες δυνατότητες να επιτρέψουν στα προνόμιά τους να υποστηρίξουν επιλογές που για πολλούς θεωρούνται ως οι πιο ασφαλείς, σωστέ, ηθικές ή λογικές δράσεις. Ούτε και όλοι οι άνθρωποι έχουν τα ίδια οικονομικά και κοινωνικά αποθέματα στήριξης που θα τους βοηθούσαν να υλοποιήσουν τις προτιμώμενες επιλογές τους. Θα ήταν ευχής έργο να περιοριστούν πρακτικές που ντροπιάζουν μέλη της κοινωνίας μας, τα οποία επωμίζονται τις πιο επώδυνες προεκτάσεις του καπιταλισμού και της πατριαρχικής κουλτούρας.

Η αναγκαιότητα των μέτρων είναι δεδομένη για πολλούς. Κάποιοι άνθρωποι με τους οποίους δουλεύω, μάλιστα μου έχουν επισημάνει ότι βρίσκουν πιο φρικτό από τον ίδιο το φόβο, την αδιαφορία μπροστά στον φόβο μιας πανδημίας, καθώς καμιά φορά ο φόβος μπροστά σε μια πραγματική επικείμενη απειλή μας ενεργοποιεί να πάρουμε μέτρα που μπορεί να προλάβουν δυσάρεστες καταστάσεις για όλους. Όμως αναρωτιέμαι αν υπάρχουν άνθρωποι γύρω μας που νιώθουμε ότι δεν έχουν επίγνωση της κρισιμότητας της κατάστασης, τι διαφορά θα έκανε αν επιλέγαμε να τους μιλήσουμε με διάθεση ανοιχτοσύνης, ειλικρίνειας και συμπόνοιας, αντί να επιστρατεύουμε πρακτικές που ντροπιάζουν; Και αν δεν είμαστε σε θέση να τους μιλήσουμε, ίσως γνωρίζουμε άλλους που είναι.

Είναι αξιοσημείωτο, ότι ενώ υπάρχουν βεβαίως εργαζόμενοι που αυτήν την στιγμή με κίνδυνο την υγεία τους συνεχίζουν την καθημερινή τους ρουτίνα με μια αίσθηση αφοσίωσης προς το συλλογικό καλό, υπάρχουν την ίδια ώρα και συμπολίτες μας που αναγκάζονται σε μετακινήσεις είτε επειδή οι εργασίες τους δεν προβλέπουν άδεια μετ’ αποδοχών, ή λόγω άλλων περιορισμών που τους δημιουργούν οι συνθήκες εργασίας τους, ή λόγω συστημικών ελλείψεων στο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης. Με επιπρόσθετες προκλήσεις έρχονται αντιμέτωπες αυτές τις μέρες μονογονεϊκες οικογένειες, όταν το προσωπο αναφοράς είναι υποχρεωμένο να μετακινείται, ειδικά τώρα με το κλείσιμο των σχολείων και την απομάκρυνση παππούδων από την φροντίδα του παιδιού που συνήθως την αναλάμβαναν σε παρόμοιες καταστάσεις.

Τέτοια παραδείγματα αντανακλούν την ανάγκη μέριμνας από την πλευρά της πολιτείας, βάζοντας στο επίκεντρο την οικονομική υποστήριξη του κοινωνικού κράτους με έμφαση στις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες και τις διεκδικήσεις των κινημάτων εργαζομένων.

-Πέρα από την διασφάλιση της ατομικής υγείας, τι επιπτώσεις υπάρχουν από την καραντίνα ως προς τη ψυχολογία του ατόμου;

Η εμπειρία των ανθρώπων μαρτυρά πως ο κορωνοϊός επιδρά διαφορετικά στον καθένα ανάλογα με την κοινωνική του θέση, τις προϋπάρχουσες συνθήκες της ζωής του, την πληροφόρηση που έχει και τα δίκτυα υποστήριξης που του είναι διαθέσιμα.

Κάποιοι άνθρωποι με τους οποίους δουλεύω αυτό το διάστημα αναφέρουν μια αίσθηση φόβου για το άγνωστο. Ο φόβος στην προσπάθειά του να επιβληθεί στις ζωές τους καμιά φορά, τους προβάλλει καταστροφικά σενάρια για το μέλλον της οικογένειάς τους και του κόσμου και ενεργοποιεί την σύγχυση ή τον πανικό. Ο κορωνοϊός εκμεταλλεύεται το αίσθημα συμπόνιας τους για τον συνάνθρωπο και τους βάζει να ανησυχούν για το ενδεχόμενο να είναι φορείς και να μεταδώσουν τον ιό άθελά τους σε άλλους. Άλλωστε, ο φόβος συχνά επιχειρηματολογεί υπέρ της έλλειψης ελέγχου απέναντι στην δράση και τις επιπτώσεις του κορωνοϊού. «Δεν υπάρχει καμία βεβαιότητα αν ο Κορονοιος θα σου χτυπήσει την πόρτα», τους λέει, ή τους λέει «Είναι αδύνατο να εφησυχάζεις, όταν οι ίδιοι οι επιστήμονες ακόμα αναζητούν σαφείς απαντήσεις».

Κάποιοι άνθρωποι αναφέρουν ότι αυτός ο ιός φέρνει επιπρόσθετο άγχος που υποστηρίζεται από την παθητική έκθεση τους σε μια υπερπληροφόρηση για τις εξελίξεις. Στον αντίποδα αναφέρουν ως βοηθητική πρακτική την ενεργητική επιλογή των μέσων που εμπιστεύονται οι ίδιοι για την ενημέρωσή τους, την ώρα της ημέρας και τον χρόνο που είναι διατεθειμένοι να αφιερώσουν σε αυτό.

Άλλοι άνθρωποι περιγράφουν ότι τους προσκαλεί να βλέπουν τα προνόμια που τους έχει δώσει η ζωή, μέσα από το πρίσμα των ενοχών για όσα στερούνται συνάνθρωποί τους που υποφέρουν. Για άλλους ανθρώπους η καραντίνα άνοιξε δυνατότητες να απολαύσουν πλευρές της ζωής και των σχέσεων με τους συμβίους τους που η καθημερινή ρουτίνα τους στερεί. Αναγνωρίζοντας ότι μπορεί να μην είναι στο χέρι της αποκλειστικά οι παρενέργειες του ιού, βρίσκουν χρήσιμο να επανακτήσουν μια αίσθηση ελέγχου επιλέγοντας τον τρόπο που θα αξιοποιήσουν το χρόνο τους. Κάποιοι επιλέγουν να κοιμηθούν, να δουν ταινίες, να τακτοποιήσουν και να οργανώσουν αποθηκευτικούς χώρους στο σπίτι τους, να ζωγραφίσουν, να εμπλακούν σε συνεργατικό και δημιουργικό παιχνίδι με τα παιδιά τους κι άλλα πολλά.

Ωστόσο, η καραντίνα δεν είναι πάντα εύκολο ή δυνατό να ανοίξει τέτοιες δυνατότητες, καθώς η καραντίνα δεν βρίσκει ολους τους ανθρώπους στην ίδια θέση, με τα ίδια προνόμια. Είναι χαρακτηριστικό ότι έχουν αυξηθεί αυτές τις μέρες περιπτώσεις έμφυλης και ενδοικογενειακή βίας καθώς η καραντίνα καθιστά περισσότερο ευάλωτες γυναίκες, παιδιά που παραμένουν εγκλωβισμένοι στο ίδιο σπίτι για περισσότερο χρόνο με ανθρώπους που ασκούν κακοποιητική συμπεριφορά ή για νεαρά άτομα της Λοατκι κοινότητας που δεν μπορούν να αναζητήσουν βοήθεια εκτός σπιτιού όταν οι εντάσεις προκαλούνται από την έλλειψη αποδοχής που βιώνουν στο οικογενειακό περιβάλλον. Επιπρόσθετα, μεγιστοποιεί τις σχεσιακές εντάσεις ή τις οικογενειακές συγκρούσεις, ειδικά όταν τα προβλήματα προυπήρχαν και τώρα δεν βρίσκουν έξοδο διαφυγής από την επανακυκλοφορία στους ίδιους χώρους παραμονής με την οικογένεια.

Κάποιοι γονείς αναφέρουν ότι η καραντίνα εντείνει ένα αίσθημα ανεπάρκειας ως προς την διατήρηση ισορροπιών στο σπίτι με τα παιδιά, το οποίο ευδοκιμεί όταν διάφορα κοινωνικά πρότυπα «καλού γονέα» που κυκλοφορούν εκεί έξω και τους προσκαλούν να μετρούν τον εαυτό τους με κριτήρια που δεν λαμβάνουν υπόψη στην πραγματικότητα την προσπάθεια και την πρόθεσή τους, ότι δηλαδή κάνουν το καλύτερο που μπορούν στις δεδομένες συνθήκες.

Επιπλέον, το αυξημένο άγχος και η ανασφάλεια που παρατηρούν μερικοί άνθρωποι αυτές τις μέρες για το εργασιακό τους μέλλον πατάει σε μια ρεαλιστική αβεβαιότητα για τις επιπτώσεις που έχει η καραντίνα στην οικονομία. Η καραντίνα μεγιστοποιεί και την αίσθηση απομόνωσης ή μοναξιάς σε ανθρώπους που συχνά βρίσκονται στο περιθώριο όταν αποκόβονται δυνατότητες διασύνδεσης με τον έξω κόσμο, κυρίως για ηλικιωμένους ανθρώπους ή ανθρώπους με αναπηρίες.

Ο κορωνοϊός ενδέχεται να δημιουργήσει διακρίσεις, στιγματισμό, μια νέα μορφή κοινωνικου ρατσιμού στην λογική της δημιουργία πόλων μεταξύ αυτών που είναι υγιείς και αυτών που νοσούν ή με την δημιουργία διχόνοιας μεταξύ αυτών που τηρούν τα μέτρα και αυτών που τα παραβιάζουν. Σε αυτήν την περίπτωση είναι σημαντικό να ξεχωρίζουμε το πρόβλημα από τον άνθρωπο, και να διαχωρίζουμε τον άνθρωπο από τα συστήματα σκέψης ή κουλτουρας μέσα στα οποία διαμορφώνονται οι κατανοήσεις του. Ο άνθρωπος είναι ο άνθρωπος, και το πρόβλημα είναι το πρόβλημα. Ο άνθρωπος δεν είναι το πρόβλημα.

Από την άλλη μπορεί να υπάρξει ένας απο-στιγματισμός για ανθρώπους που στο παρελθόν λόγω ψυχικών προκλήσεων που αντιμετώπιζαν αναγκάστηκαν να διακόψουν την εργασία τους ή άνθρωποι που για λόγους υγείας υποχρεώθηκαν σε κατ’ οίκον περιορισμό σε μια εποχή μάλιστα που δεν υπήρχε δημόσιο ενδιαφέρον για αυτούς τους ανθρώπους. Τώρα ίσως μπαίνουμε στα παπούτσια τους, ο κορονοιος δημιουργεί και χώρο για κατανόηση και αλληλεγγύη.

-Πώς μπορεί να βρει βοήθεια κάποιος εάν η ψυχολογία του έχει επηρεαστεί από τα μέτρα; Μπορεί να επηρεάσει και το σώμα;

Πράγματι το σώμα σε πολλούς ανθρώπους εκδηλώνει με ευθύ και άμεσο τρόπο όσα έχει να τους πει ο φόβος, η μοναξιά, η σύγχυση, ο πανικός αυτές τις μέρες. Έτσι κάποιοι άνθρωποι αναφέρουν δυσκολίες στον ύπνο τους, αλλαγή της όρεξης, αποσταθεροποίηση της διατροφής τους, στομαχικές εκδηλώσεις κι άλλα.

Καταρχήν, μπορεί η έλευση του κορωνοϊού να βιώνεται συλλογικά αυτήν την στιγμή ως μια πρωτόγνωρη εμπειρία αλλά η ιστορία είναι ένα χρονολόγιο διαδοχής παρόμοιων κρίσεων με το χαρακτηριστικό της αποδιοργάνωσης σε συλλογικό επίπεδο, πανδημίες, φυσικές καταστροφές, οικονομικές κρίσεις, πολέμους . Και από αυτό το προηγούμενο αντλούμε κατανοήσεις για τρόπους που φαίνεται να συμβάλλουν στην προσπάθεια μας να ανταποκριθούμε.

Σε προσωπικό επίπεδο, καθένας από εμάς μπορεί να έχει δει την ζωή του να τον φέρνει αντιμέτωπο με απρόσμενες αλλαγές, με καταστάσεις σοκ που προκαλούν ρωγμές στην κανονικότητα της ζωής μας όπως την ξέραμε (χωρισμός, απώλειες). Από τέτοιες εμπειρίες μπορεί κανείς να αντλήσει γνώσεις για το τί τον βοηθά να ανταπεξέρχεται σε απρόσμενες προκλήσεις που αποσταθεροποιούν τα δεδομένα της ύπαρξής του, των σχέσεων του και της καθημερινότητάς του.

Φαίνεται να μας είναι διαθέσιμες δυνατότητες να ανασυνταχθούμε τόσο σε ατομικό επίπεδο, όσο και σε συλλογικό επίπεδο και φυσικά σε επίπεδο πολιτείας.  Οι άνθρωποι με τους οποίους δουλεύω είχαν κάποιες ιδέες που βρήκαν οι ίδιοι βοηθητικές στην προσπάθειά τους να ανταποκριθούν και είχαν την γενναιοδωρία να μου επιτρέψουν να τις μοιραστώ και με άλλους ανθρώπους με την ελπίδα να συμβάλλει και στην δική τους προσπάθεια. Για παράδειγμα, επισημαίνουν να μην αναλωνόμαστε σε μια εμμονική υπερπληροφόρηση που συχνά οδηγεί σε αβάσιμη μαζική υστερία. Βάλε τους δικούς σου όρους στον τρόπο ενημέρωσης σου. Επίσης λένε, «αν χρειάζεσαι να μιλήσεις για τους φόβους σου είναι οκ. Μη διστάσεις να απευθυνθείς στους οικείους που εμπιστεύεσαι, μπορεί και εκείνοι να θέλουν το ίδιο εστω και αν δεν το εκφράζουν ανοιχτά».

Μια ιδέα που βοηθάει κάποιους ανθρώπους είναι να γράφουν τις σκέψεις τους: τί τους ψιθυρίζει ο φόβος και πως απαντούν για να μετριάσουν τις επιδράσεις του. Κάποιους τος βοηθεί η αναρώτηση, «την ίδια κατανόηση και συμπόνια που θα ήσουν διατεθειμένος/η να δείξεις σε έναν άνθρωπο που νοιάζεσαι, τί θα βοηθούσε να την δείχνεις και στον εαυτό σου τις στιγμές που υποφέρεις;».  Κάποιοι επισημαίνουν ότι βοηθάει να προσεγγίζουν την παραμονή στο σπίτι ως ευκαιρία να συσφίξουν τις σχέσεις τους με τους συμβίους μας, να μοιραστούν κοινές δραστηριότητες με τα παιδιά και τους συντρόφους τους. Άλλοι επισημαίνουν ότι ο περιορισμός των άσκοπων μετακινήσεων δεν χρειάζεται να συγχέεται απαραίτητα με κοινωνική απομόνωση, καθώς η τεχνολογία είναι με το μέρος μας στην αναζήτηση εναλλακτικων μορφων επικοινωνίας. «Ας επιστρατεύσουμε τη δυνατότητα του skype, του τηλεφώνου κτλ», λένε. Κάποιοι λένε ότι χρειάζονται χρόνο και χώρο αυτή την περίοδο να μείνουν μόνοι για να νιώθουν ασφαλείς και αυτό είναι οκ.

 

Για κάποιους αυτός ο ιός τους έμαθε να συντονίζονται στην πραγματικότητα της στιγμής με όλες τους τις αισθήσεις.  Όταν περπατούν να συγκεντρώνουν το βλέμμα τους σε όσα συμβαίνουν γύρω τους, στην αίσθηση του άνεμου, να ακούν τους ήχους. Μπορεί να εκμεταλλευτεί έναν ατομιστικό λόγο, ο οποίος δυστυχώς κυριαρχεί πολιτισμικά στις δυτικές κοινωνίες, και να οδηγήσει κάποιους ανθρώπους να μιλούν μέσα από την οπτική των δικών τους συμφερόντων ή της οικογένειας  αποκλειστικά, οπότε και μπορεί να αμφισβητήσουν πράγματα. Δηλαδή κάποιος θα πει «εγώ είμαι άτρωτος, οπότε δεν με νοιάζει να βγω έξω».

Αυτό που μπορώ να σας μεταφέρω από τις ιστορίες των ανθρώπων που δυσκολεύονται αυτό το διάστημα, είναι ότι εκείνο με το οποίο φαίνεται να τους επανασυνδέει μία κρίση όπως αυτή που ζούμε, είναι η πραγματικότητα και η αξία της άμεσης εξάρτησης που έχουμε όλοι μεταξύ μας. Ο κορωνοϊός, με όλες τις προκλήσεις που φέρνει, παράλληλα κάνει ορατό πόσο διασυνδεδεμένοι είμαστε ο ένας με τον άλλο. Όπως προανέφερα, καθένας από εμάς έχει περάσει κρίσεις στην ζωή του και κάποιοι από τους ανθρώπους που βλέπω στο γραφείο, έχουν περάσει τραυματικές εμπειρίες. Αυτό που μου έχουν πει είναι ότι το πιο αποτελεσματικό αντίδοτο για εκείνους απέναντι στο φόβο και το άγχος σε περιόδους κρίσεων, υπήρξε η αλληλεγγύη.

Η καραντίνα έχει ανοίξει νέους δρόμους και τρόποι φροντίδας και αγάπης.  Εθελοντικές ομάδες ανθρώπων που με την δράση τους υποστηρίζουν ηλικιωμένους, κάνοντας εκείνοι τα ψώνια τους. Ανοιχτές τηλεφωνικές γραμμές υποστήριξης. Οι άνθρωποι με τους οποίους συνομιλώ, μου εξηγούν ότι έχοντας αφήσει στην άκρη επικρίσεις που δείχνουν με το δάχτυλο τι κάνει λάθος ο άλλος, ανοίγουν δυνατότητες για διάλογο ώστε να σταθούμε υποστηρικτικοί ο ένας απέναντι στον άλλον,  σε μια συνθήκη που καλεί την σύμπνοια μας και όχι την διχόνοια μας.

Η πολιτεία βεβαίως έχει καθοριστικό ρόλο στον τρόπο που βιώνεται μια κρίση σε προσωπικό επίπεδο. Η ιστορία, μας έχει δείξει ότι σε στιγμές κρίσεων οι άνθρωποι τείνουν να εστιάζουν στις καθημερινές ανάγκες για να επιβιώσουν μέσα στην κρίση, όποια κι αν είναι. Εμπιστεύονται περισσότερο εκείνους που κατέχουν την εξουσία. Είναι λοιπόν κρίσιμο πως θα διαχειριστεί το παιχνίδι της εξουσίας, ιδίως προς όφελος ευάλωτων ανθρώπων που έχουν ανάγκη κρατικής μέριμνας.

-Τι συμβουλεύετε ως ειδικός στον κόσμο;

Η προσέγγισή μου στην ψυχοθεραπεία βλέπει συνειδητά τους ανθρώπους που αναζητούν θεραπεία ως τους πλέον ειδικούς για την ζωή τους και εμάς τους θεραπευτές ως συν-ερευνητές των ιδιαίτερων τους γνώσεων και ικανοτήτων. Μέσα από αυτό το πρίσμα λοιπόν μεταφέρω τον λόγο των ανθρώπων με τους οποίους δουλεύω, καθώς εκεί μπορεί κανείς να βρει τις καλύτερες συμβουλές. Ανακαλώ στη μνήμη μου τα λόγια μιας θεραπευόμενης με τα οποία συνδέθηκα και η ίδια σχετικά με ένα παράδοξο των ημερών, όπως χαρακτηριστικά είπε «για κάποιους από εμάς  η φυσική απόσταση αυτές τις μέρες είναι μια πραγματική πράξη αλληλεγγύης, νοιαξίματος».  Αυτό με βάζει σε  σκέψεις για το τι άλλους τρόπους φροντίδας και υποστήριξης μπορεί να μας ανοίγονται αυτό το διάστημα..

 

Η κ. Πήτερσεν παρέχει υπηρεσίες ψυχοθεραπείας σε ενήλικες, οικογένειες και ομάδες, εποπτεία και εκπαίδευση σε αφηγηματικούς ψυχοθεραπευτές. Για περισσότερα μπορείτε να επισκεφθείτε την ιστοσελίδα της www.kassandrapedersen.gr

 

Μαρία Γερμαντζίδου, Δημοσιογράφος