Το φαινόμενο του νέου κορωνοϊού, παρόλο που έχει προκαλέσει αμέτρητους θανάτους στη γη και η οικονομική κατάσταση έχει βυθιστεί, υπάρχουν αναφορές πως έχει κάνει καλό στο περιβάλλον. Εξαιτίας του εγκλεισμού των ανθρώπων έχουν μειωθεί οι βλαβεροί ρύποι, οι οποίοι δημιουργούνται κυρίως από τα αυτοκίνητα και προκαλούν επίσης θανάτους. Σε αυτό βοηθάει και η μείωση των πτήσεων με αεροπλάνα, που έχουν υψηλό αντίκτυπο στην κλιματική αλλαγή. Ο περιορισμός κυκλοφορίας έχει κάνει τη γη πιο ήσυχη, πιο καθαρή. Πιθανότατα η πανδημία του κορωνοϊού θα μειώσει φέτος τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.

Ήδη από τις πρώτες μέρες καραντίνας παρατηρήθηκε μείωση του διοξειδίου του αζώτου και χαμηλά ποσοστά αέριων ρύπων, όχι μόνο σε μεγάλες πόλεις του εξωτερικού, αλλά και σε μεγάλους δρόμους της Αθήνας. Οι σταθμοί κυκλοφορίας, όπου παρατηρήθηκε σημαντική μείωση είναι της Πατησίων (ο πιο επιβαρυμένος σταθμός του κέντρου εδώ και πολλά χρόνια) και της Αριστοτέλους, 31,36% και 25,45% αντίστοιχα, ενώ για το σταθμό της Γεωπονικής υπήρξε μείωση 1,22%. Για τα αιωρούμενα μικροσωματίδια ΑΣ10 για το σταθμό κυκλοφορίας Αριστοτέλους, παρατηρήθηκε μείωση 22,32%, ενώ για τα ΑΣ2,5 η μείωση ήταν 10,53%.

Οι ευρωπαϊκές πόλεις, που είχαν μείωση διοξειδίου του αζώτου μέσα στο Μάρτιο, ήταν το Παρίσι, οι Βρυξέλλες, η Φρανκφούρτη, η Ρώμη, το Μιλάνο και η Μαδρίτη. Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος, μόνο στην Ευρώπη οι μεταφορικές εταιρίες ευθύνονται για περίπου 25% των συνολικών εκπομπών αερίου του Θερμοκηπίου.  Τα Ι.Χ ρυπαίνουν γύρω στο 70-75% ενώ οι αερομεταφορές και οι θαλάσσιες μετακινήσεις 25-30%.

Ωστόσο, θα ήταν λάθος αν επικρατούσε η αντίληψη, πως η ραγδαία εξάπλωση του ιού, ο οποίος έχει ήδη σκοτώσει αμέτρητες ζωές και έχει αναγκάσει εκατομμύρια πολίτες να τεθούν σε καραντίνα, θα μειώσει σημαντικά τους κινδύνους, που αφορούν την αλλαγή του κλίματος. Σε παλιότερες πανδημίες, πολέμους και οικονομικές κρίσεις η παγκόσμια ρύπανση λόγω άνθρακα είχε βυθιστεί. Επιπλέον η κλιματική αλλαγή και οι μετεωρολογικές συνθήκες που αλλάζουν, ευνοούν στη διάδοση ιών και του κορωνοϊού, που σε προηγούμενη κλιματική κατάσταση δεν θα μπορούσαν εύκολα να διαδοθούν. Βέβαια, υπάρχει φόβος, ότι ο εξαιρετικά μεταδοτικός ιός θα μπορούσε να περιπλέξει τις προκλήσεις της κλιματικής αλλαγής σε σημείο που είναι ζωτικής σημασίας να γίνουν γρήγορα βήματα και εξίσου γρήγορες αποφάσεις.

Αν οι κεφαλαιαγορές κλειδώσουν, θα είναι τρομερά δύσκολο για τις εταιρίες να εξασφαλίσουν τη χρηματοδότηση που απαιτείται για να κατασκευάσουν αιολικά και ηλιακά έργα, τα οποία είχαν στο πρόγραμμα. Η τιμή του πετρελαίου έπεσε κατακόρυφα παγκοσμίως. Η χαμηλή τιμή του φυσικού αερίου θα μπορούσε να κάνει την αγορά των ηλεκτρικών οχημάτων ακόμα πιο ακριβή, ώστε οι καταναλωτές να δυσκολεύονται ακόμα περισσότερο στην αγορά τους. Από την άλλη, η συνεχιζόμενη πτώση των τιμών του πετρελαίου θα μπορούσε να καταστήσει τις πιο μακροπρόθεσμες επενδύσεις στην καθαρή ενέργεια και προσαρμογή του κλίματος. Ακόμα και περιβαλλοντολόγοι επισημαίνουν , ότι για να αντιμετωπιστεί και μακροπρόθεσμα το πρόβλημα τις ατμοσφαιρικής ρύπανσης απαιτεί φιλόδοξες επενδύσεις.

Οι αλλαγές που παρατηρήθηκαν στο εξωτερικό, που έκαναν καλό στο φυσικό περιβάλλον, είναι σίγουρα στην Κίνα (κυρίως στις πόλεις Ουχάν και Σαγκάη), όπου καθηγητές γεωλόγοι τόνισαν, ότι τα επίπεδα των αιωρούμενων σωματιδίων που υπάρχουν σε αυτή τη χώρα είναι ΡΜ2,5. Τα σωματίδια αυτά προκαλούσαν ατμοσφαιρική ρύπανση τόσο στο περιβάλλον όσο και στην υγεία των ατόμων κάτω των 5 ετών και άνω των 70 ετών, που είναι οι πιο ευαίσθητες ηλικιακές ομάδες για τον άνθρωπο. Ο ουρανός τους ανέπνεε καλύτερα και έγινε ξανά γαλανός σε μεγαλουπόλεις που κυριαρχούσε το γκρίζο.

Για τη μείωση του διοξειδίου του αζώτου υπήρχαν αποδείξεις, ότι αυτό οφειλόταν στη μείωση της βιομηχανικής δραστηριότητας εξαιτίας της πανδημίας. Ένας από τους λόγους που δεν υπήρχε πλέον το νέφος ήταν, γιατί πολλές βιομηχανίες αναγκάστηκαν να παραμείνουν κλειστές σύμφωνα με τις οδηγίες των περιοριστικών μέτρων. Μένοντας σε καραντίνα λόγω κορωνοϊού, με τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης σώθηκαν πολλές ζωές.

Παρόμοιο φαινόμενο παρατηρήθηκε και στην Ιταλία. Την ευρωπαϊκή χώρα όπου η πανδημία του κορωνοϊού έβλαψε περισσότερο. Συγκεκριμένα ωφέλησε τη Βενετία, καθώς τα νερά της μετά από χρόνια ήταν και πάλι διαυγή. Επειδή δεν υπάρχει πλήθος τουριστών, η κίνηση με τις γόνδολες είναι μηδαμινή έως ανύπαρκτη. Αντιθέτως, όταν υπάρχει κίνηση τα νερά αναταράσσονται και γίνονται θολά και λασπωμένα. Μάλιστα, μπορεί κανείς να διακρίνει κοπάδια από μικρά ψάρια και άλλα ήδη πανίδας να φαίνονται από τα καθαρά νερά.

Ακόμα και στην Ελλάδα παρατηρήθηκε τέτοιο φαινόμενο, συγκεκριμένα στην πόλη της Θεσσαλονίκης. Δελφίνια έκαναν την εμφάνισή τους στο Θερμαϊκό, στο ύψος του αγάλματος του Ναυάρχου Βότση, σε περαστικούς που αθλούνταν στις πρωινές ώρες, που είναι ανοιχτή η παλιά παραλία. Αυτό το συμβάν ίσως να έγινε, επειδή ο Θερμαϊκός συνήθως έχει πλήθος απορριμμάτων και τώρα λόγω της προσοχής που υπάρχει με την καθαριότητα εξαιτίας της πανδημίας να τον καθάρισαν εξονυχιστικά, με σκοπό να προσελκύσει τα θαλάσσια ζώα.

Ακόμα και οι κορυφές των Ιμαλάϊων, που απέχουν 130 χιλιόμετρα από την πόλη της Ινδίας, έγιναν ορατές μετά από 30 χρόνια και οι κάτοικοι της Βόρειας Ινδίας ενθουσιάστηκαν. Αυτό έγινε, διότι η ατμοσφαιρική ρύπανση μειώθηκε κατά 44%, αφού δεν υπάρχει κυκλοφορία από αυτοκίνητα, βιομηχανίες και εργοστάσια είναι κλειστά και οι ακυρώσεις πτήσεων ήταν εκατοντάδες.

Ο σύμβουλος παγκόσμιας πολιτικής της Greenpeace, Li Shuo, αναφέρει, πως αυτοί που γιορτάζουν τις περιβαλλοντικές βελτιώσεις κατά τη διάρκεια του κορωνοϊού είναι κοντόφθαλμοι. Η ρύπανση μπορεί να μειωθεί προσωρινά, αλλά δεν θα αποτελεί πάντα τον μόνιμο τρόπο καθαρισμού του περιβάλλοντος. Ο κορωνοϊός φέρνει άλλα περιβαλλοντικά προβλήματα, που μπορεί να είναι πιο δύσκολα να αντιμετωπιστούν στο μέλλον.

Για παράδειγμα, μπορεί πλέον να μη χρησιμοποιούνται πλαστικά μίας χρήσης όσο ο κόσμος παραμένει μέσα στο σπίτι, όπως πλαστικά μπουκαλάκια, πλαστικά ποτήρια και μαχαιροπίρουνα, καθώς υπάρχουν τα γυάλινα στο σπίτι. Για αυτό και υπάρχει η αντίληψη, πως δεν γίνεται η χρήση πλαστικού. Ωστόσο, υπάρχει πληθώρα χρήση πλαστικών γαντιών μιας χρήσης που οι καταναλωτές, αφού τα χρησιμοποιήσουν τα αφαιρούν από τα χέρια τους και τα πετάνε στο έδαφος.

Για να αποτραπεί η εξάπλωση του κορωνοϊού, ο κόσμος κάνει υπερβολική χρήση χλωρίνης για απολύμανση. Επειδή χρησιμοποιείται σε μεγάλη ποσότητα αυτό το τοξικό χημικό, εντοπίζεται πλέον και μεγάλη ποσότητα στο πόσιμο νερό, το οποίο και μολύνει. Στα ιατρικά απόβλητα υπάρχει άνοδος, καθώς υπολογίζεται πως φτάνουν 200 τόνους την ημέρα. Πριν την πανδημία ο αριθμός που άγγιζαν ήταν μικρότερος των 50 τόνων. Επιπλέον, η μαζική παραμονή τόσων ανθρώπων στο σπίτι τους σχεδόν σε όλη τη γη θα αυξήσει τη χρήση ενέργειας, ιδίως του ηλεκτρισμού, κάτι που θα λειτουργήσει αρνητικά για το περιβάλλον.

Η παραγωγή ρεύματος απαιτεί καύσιμα και ρυπαίνει σε κάποιο βαθμό την ατμόσφαιρα. Θα υπάρξει αύξηση και του ηλεκτρονικού εμπορίου, καθώς οι άνθρωποι όσο είναι σπίτι τους θα ψωνίζουν μέσω διαδικτύου και όλο αυτό θα έχει αβέβαιη επίπτωση στο περιβάλλον. Για να φτάσουν στα σπίτια των καταναλωτών θα γίνει χρήση καυσίμων και εκπομπή ρύπων και από όσο πιο μακριά έρχονται οι ηλεκτρονικές παραγγελίες, τόσο θα επιβαρυνθεί το περιβάλλον.

Είναι λυπηρό, που ενώ η οικονομική δραστηριότητα μειώνεται και τείνει προς την καταστροφή, την ίδια ώρα ο πλανήτης να ηρεμεί, γιατί μειώνονται τα επίπεδα μόλυνσης.

Μαρία Ζωγράφου, Δημοσιογράφος