Όταν ξεσπάει ένας επικίνδυνος ιός, ο οποίος μετατρέπεται σε πανδημία, εκτός από χιλιάδες ανθρώπινες απώλειες φέρει και οικονομικές επιπτώσεις που κάνουν αισθητή την παρουσία τους. Ωστόσο μια ήπια μορφή πανδημίας έχει βραχύβιες επιπτώσεις που δημιουργούν επενδυτικές ευκαιρίες. Αντίθετα, μία ισχυρής έντασης πανδημία θα οδηγήσει τις μετοχές στο να υποχωρήσουν, τα ομόλογα θα σημειώσουν κέρδη και ανάλογα με την ένταση του φαινομένου οι επενδυτές θα αναζητήσουν «ασφαλή καταφύγια» για τις επενδύσεις τους. Μέχρι να ξεσπάσει για τα καλά μια πανδημία οι επενδυτές δεν έχουν ανησυχία, αλλά στη συνέχεια αρχίζουν να συνειδητοποιούν και να αντιλαμβάνονται τη κρισιμότητα της κατάστασης και πως θα υπάρχουν επιπτώσεις στη διεθνή οικονομία.

Μία τέτοια κατάσταση παρατηρούμε με την εμφάνιση του Κορωνoϊού και όσα περισσότερα έκτακτα μέτρα λαμβάνονται για την αντιμετώπιση του ιού, τόσο αυξάνονται οι κίνδυνοι για την παγκόσμια οικονομία. Το ξέσπασμα μιας πανδημίας μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνο για τα παρακάτω πράγματα:

  • Τα κρατικά ομόλογα, τα οποία ανεβαίνουν όσο επενδύουν σε αυτά, καθώς τα θεωρούν ως ένα από τα «ασφαλή καταφύγια» που αναφέραμε παραπάνω, και έχουν ελάχιστο ρίσκο έναντι άλλων επενδύσεων.
  • Τα καύσιμα, καθώς μειώνονται οι μετακινήσεις και σε εσωτερικό και εξωτερικό οπότε και η αξία τους.
  • Στα νομίσματα, κυρίως αυτά που έχουν στενή οικονομική συνεργασία με την Κίνα, η οποία είναι συνήθως η πηγή ενός τέτοιου ιού που μπορεί να μετατραπεί σε πανδημία.
  • Ο χαλκός – ατσάλι όπου η αξία του μειώνεται καθώς στη Κίνα όσο περνάει ο καιρός πέφτει σημαντικά ο ρυθμός των κατασκευών.

Οι οικονομικές επιπτώσεις μιας σοβαρής πανδημίας θα μπορούσαν να είναι τόσο ισχυρές όσο της παγκόσμιας χρηματιστικής κρίσης. Οι επιπτώσεις για το πώς θα μεταδοθεί το οικονομικό σοκ είναι οι εξής :

  • Ο άμεσος αντίκτυπος στις πληγείσες οικονομίες λόγω των μέτρων που ελήφθησαν για τη συγκράτηση του ιού
  • Ο αντίκτυπος σε άλλες οικονομίες λόγω αλυσίδας εφοδιασμού και εμπορίου
  • Ο τρόπος με τον οποίο αντιδρά ο κόσμος και ο βαθμός στον οποίο αποφασίζουν να αποφύγουν δραστηριότητες αναψυχής όπως ταξίδια ή ψώνια.
  • ο αντίκτυπος στη χρηματοπιστωτική αγορά και
  • Η δημοσιονομική και νομισματική πολιτική.

Όταν μια πανδημία φτάσει στο απροχώρητο οδηγούμαστε στο φαινόμενο “Black Swan” (μαύρος κύκνος), που σημαίνει ένα απρόσμενο και καταστροφικό γεγονός για την οικονομία. Αυτό είχε συμβεί και στη μεγάλη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008. Δημιουργεί επιπτώσεις στη διεθνή αγορά και σε εταιρείες αμερικανικών, και άλλων, συμφερόντων. Κλείνουν μεγάλες αλυσίδες όπως εστίασης και επηρεάζεται και η αγορά εργασίας στο εμπόριο και τη βιομηχανία. Η αλήθεια είναι πως και αυτή την περίοδο που θερίζει ο Κορωνοιός  βαδίζουμε σε αυτά τα χνάρια και υπάρχει περίπτωση να ξανασυμβεί.

Οι κλάδοι που έχουν την περισσότερη ζημιά είναι κυρίως οι τουριστικοί/ ταξιδιωτικοί. Αμέτρητοι πολίτες οι οποίοι δεν νοσούν και μπορεί και να μην νοσήσουν ποτέ ακυρώνουν τους ταξιδιωτικούς προορισμούς που είχαν προγραμματίσει είτε πρόκειται για ψυχαγωγία είτε για επαγγελματικό ταξίδι.  Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τα ταξιδιωτικά γραφεία, οι αεροπορικές εταιρίες και γενικότερα ότι έχει σχέση με τα μέσα μεταφοράς να χάνουν χρήματα ώστε όσοι εργάζονται σε αυτό τον κλάδο να μην έχουν το βασικό εισόδημα ώστε να καλύψουν τις βιοποριστικές ανάγκες τους. Σε αστικά ξενοδοχεία υπολογίζεται πως υπάρχει πτώση κρατήσεων γύρω στο 40-50% και δίνονται άδειες και στο βασικό προσωπικό καθώς δεν έχουν δουλειά. Για μια χώρα σαν την Ελλάδα θα ήταν πολύ βλαβερό καθώς πρόκειται για μια χώρα που βασίζεται και ζει από τον τουρισμό των ξένων κυρίως τους καλοκαιρινούς μήνες και όσο θερίζει μια πανδημία κανείς δεν μπορεί να ρισκάρει τη ζωή του προκειμένου να περάσει καλά.

Εξαιτίας της μείωση των μετακινήσεων και του τουρισμού υπάρχει άμεση επίπτωση και στην αγορά του πετρελαίου που συνεπάγεται και η πτώση στην τιμή του. Αυτό είναι αντιστρόφως ανάλογο καθώς το κανονικό θα ήταν όταν υπάρχει μείωση να δίνεται κίνητρο στο να κυκλοφορεί κάποιος με περισσότερη άνεση. Αντιθέτως όμως, το κέρδος τους χάνεται ακόμα κι από τις πιο κοντινές και απλές μετακινήσεις που δεν λαμβάνουν χώρα όπως π.χ η μεταφορά του παιδιού στο σχολείο από το γονιό (τις περισσότερες φορές τα εκπαιδευτικά ιδρύματα σε τέτοιες περιπτώσεις μένουν κλειστά για την προστασία των παιδιών και ένας από τους δύο γονείς μπορεί να πάρει ειδική άδεια για τη φροντίδα τους). Ειδικοί, που εργάζονται σε πρατήρια καυσίμων τονίζουν πως όταν το λίτρο του πετρελαίου κοστίζει στις φυσιολογικές συνθήκες περίπου 1,52-1,53 ευρώ. Όταν υπάρχει ελάχιστη κινητικότητα οδηγείται στα 1,48-1,49 ευρώ το λίτρο. Σπάνια θα οδηγηθούν κάτω του ενός ευρώ καθώς θα πρέπει να μην μετακινείται τίποτα για να συμβεί.

Επιπλέον, δεν είναι και λίγες οι υπηρεσίες και μάλιστα μεγάλες εταιρίες ( όπως Google, Facebook, Microsoft) οι οποίες βάζουν λουκέτο για προληπτικούς λόγους όταν ξεσπάει μια πανδημία και αναθέτουν τηλεργασία (δουλειά από το χώρο του σπιτιού) στους εργαζομένους της. Αυτό συμβαίνει κατά κύριο λόγο σε περιοχές που έχουν βρεθεί κρούσματα από τον ιό που προκάλεσε την πανδημία. Την ίδια μοίρα έχουν και χώροι ψυχαγωγίας, όπως θέατρα και κινηματογράφοι, οι οποίοι μαζεύουν αρκετό κόσμο και οι πολίτες θα είχαν την ευκαιρία να ξεχαστούν από τα προβλήματα που τους απασχολούν.

Υπάρχει όμως και η άλλη όψη του νομίσματος. Σε ορισμένες επιχειρήσεις το ξέσπασμα μιας πανδημίας μόνο κέρδος μπορεί να φέρει. Τα φαρμακεία και γενικότερα οι φαρμακοβιομηχανίες συμπεριλαμβάνονται σε αυτές. Ο κόσμος έχοντας τρομοκρατηθεί από την πανδημία έχει μετατραπεί σε ένα μικροβιοφοβικό ον και δημιουργεί ουρές σε φαρμακεία προκειμένου να εφοδιαστεί με υγειονομικά υλικά όπως αντισηπτικά, αντιβακτηριδιακά μαντιλάκια, μάσκες και άλλα παραπλήσια πράγματα για να προστατευτεί με αποτέλεσμα να υπάρχει έλλειψη προϊόντων. Παρόμοια κατάσταση βιώνουν συνήθως και τα σούπερ μάρκετ καθώς όταν ξεσπάει ένα τέτοιο φαινόμενο οι πολίτες έχοντας το κατοχικό σύνδρομο εφοδιάζονται με κάθε λογής πράγματα σε υπερβολικές ποσότητες με αποτέλεσμα όσοι δεν προλάβουν να έχουν έλλειψη. Για αυτό και όταν η κατάσταση φτάσει στο απροχώρητο βάζει πλαφόν αγορών σε τεμάχια που τείνουν να αγοράζουν πολλοί. Παρόλο τον φόβο για την υγεία που νιώθουν οι άνθρωποι δεν τολμούν να επισκεφτούν ιατρό σε περίπτωση που νιώθουν να αρρωσταίνουν καθώς τρομάζουν και μόνο με τη σκέψη μη τυχόν και έχουν προσβληθεί από τον επικίνδυνο ιό της πανδημίας. Βέβαια μέσα σε όλη αυτή την τρέλα δεν μπορούν και κάποιοι επιτήδειοι και κερδοσκόποι να μην εκμεταλλευτούν την κατάσταση και με δόλιους τρόπους να σκαρφίζονται αμέτρητους τρόπους ώστε να εξαπατήσουν τον κόσμο.

Την εποχή που είχαν εμφανιστεί ο έμπολα, ο ιός ζήκα και η γρίπη των χοίρων, οι οικονομίες επλήγησαν στην αρχή, όμως ένα μήνα μετά άρχισαν να ανακάμπτουν και μετά από τρείς μήνες σταθεροποιήθηκαν. Οπότε κάθε φορά που ξεσπάει μια πανδημία δεν χρειάζεται να την αντιμετωπίζουμε σαν έναν πόλεμο και να κάνουμε αψυχολόγητες κινήσεις λες και έρχεται το τέλος του κόσμου άλλα να υπερτερεί η λογική.

 

Μαρία Ζωγράφου, Δημοσιογράφος