Οι γιοι του Ισραήλ. Ένας λαός που  από την ιστορία του είναι εκδιωγμένος, κυνηγημένος, αλλά συνάμα κι ένας από τους πιο έξυπνους λαούς στον κόσμο.

Ένας λαός που έγραψε την Βίβλο και κατά κύριο λόγο κατέγραψε την θρησκευτική και εθνική ιστορία του, γνωστός ως ο λαός των Εβραίων.

Η προέλευση του αυτού του Ιουδαϊκού έθνους χρονολογείται παραδοσιακά γύρω στο 1800 π.Χ. με την Βιβλική αναφορά στην ίδρυση του Ιουδαϊσμού. Η ομάδα αυτή κατάγεται από τους αρχαίους Ισραηλίτες και τα μέλη της οποίας ασκούν κατά παράδοση τον Ιουδαϊσμό. Η Βίβλος, η οποία γράφτηκε από Εβραίους, καταγράφει κατά κύριο λόγο την εθνική και θρησκευτική τους ιστορία.

Κατά τον Ιουδαϊσμο, Εβραίος είναι αυτός που έχει Εβραία μητέρα. Η θρησκεία του πατέρα δεν παίζει ρόλο. Μπορεί και κάποιος από ξένη μητέρα να ασπαστεί τον Ιουδαϊσμό, οφείλει όμως να ακολουθήσει μια διαδικασία κατήχησης, η οποία διαρκεί συνήθως πάνω από ένα χρόνο. Οι Εβραίοι, θεωρώντας τον εαυτό τους “εκλεκτό λαό του Θεού”, ουδέποτε επεδίωξαν να διαδώσουν τη θρησκεία τους σε άλλους λαούς και να προσηλυτίσουν.

Η έξοδος των Εβραίων

Από τις πιο γνωστές θρησκευτικές ιστορίες είναι η Έξοδος των Εβραίων, οι οποίοι απελευθερώθηκαν από τον Μωυσή, ο οποίος αναφέρεται στην Παλαιά Διαθήκη.

Ο λαός του ήταν στην ουσία μια ομάδα οικογενειών που ζούσαν νομαδικά και είχαν εγκατασταθεί στην Αίγυπτο με τον πατέρα τους τον Ιακώβ, ή αλλιώς Ισραήλ, για να γλιτώσουν από τη λιμοκτονία. Για δεκαετίες συνυπήρχαν ειρηνικά με τους Αιγύπτιους , όμως τα πράγματα άλλαξαν όταν ανέλαβε την εξουσία ένας καινούριος Φαραώ. «Βλέπετε ότι αυτοί οι Ισραηλίτες είναι λαός πολυάριθμος και ισχυρότερος από μας! Πρέπει να βρούμε έναν τρόπο για να μην πολλαπλασιάζονται συνεχώς», είπε στο λαό του.

Έτσι λοιπόν έγιναν δούλοι υπό τυραννία και η εντολή του νέου Φαραώ ήταν η εξής: «Κάθε νεογέννητο γιο θα τον ρίχνετε στον ποταμό Νείλο».

Ο Αμράμ και η Ιωχαβέδ ήταν οι γονείς του-κατά τους Εβραίους-προφήτη και τον έκρυψαν, προκειμένου να μη τον σκοτώσουν οι στρατιώτες της Αιγύπτου. Μετά από κάποιους μήνες δεν μπορούσαν κρατάνε κρυμμένο το μωρό, οπότε η μητέρα το έβαλε σε ένα κιβώτιο από πάπυρο και το άφησε στον ποταμό Νείλο, σε μέρος όπου πιθανότατα θα το έβρισκαν. Σύντομα βρέθηκε από την κόρη του Φαραώ και νιώθοντας συμπόνια, το μεγάλωσε σα δικό της παιδί.

Έφτασε στα 40 έτη και ήταν έτοιμος να γίνει ηγέτης, ώσπου μία μέρα είδε έναν Αιγύπτιο να χτυπάει έναν Εβραίο και αντέδρασε άσχημα, με αποτέλεσμα να απατάξει τον Αιγύπτιο και να τον κρύψει στην άμμο. Ο Φαραώ έμαθε για τον φόνο και ο Μωυσής κατέφυγε στην εξορία, όπου και του φανερώθηκε και ο Θεός, λέγοντας του πως αυτός θα απελευθερώσει τον λαό του.

Μετά από κάποια επέστρεψε με την οικογένεια του στην Αίγυπτο και είδε πως ανέλαβε ένας άλλος Φαραώ. Προσπάθησαν να δείξουν με ένα θαύμα την υπεροχή του Θεού, αλλά ο Φαραώ παρέμενε δύσπιστος , οπότε ακολούθησαν οι γνωστές 10 πληγές.

Οι Εβραίοι της Κρήτης

Η πρώτη αναφορά των Εβραίων στο νησί γίνεται  στο Β΄ Μακκαβαίων και είχαν κοινότητα στη Γόρτυνα. Ήταν ένα διοικητικό κέντρο κατά τα ελληνιστικά χρόνια και προσέλκυσε τεχνίτες και μάστορες από την Αλεξάνδρεια. Ορισμένες επιγραφές που βρέθηκαν στη Δήλο αναφέρουν την ύπαρξη κοινότητας Σαμαρειτών στην Κνωσό του Ηρακλείου κατά τον 1ο αι. π.Χ, οπότε παρατηρούμε πως η παρουσία των γιων του Ισραήλ είναι αισθητή.

Συγκεκριμένα, η εβραϊκή συνοικία του Ηρακλείου βρίσκεται στα όρια της παλιάς βυζαντινής οχύρωσης. Η περιοχή διατηρεί κάποια στοιχεία πολεοδομίας από τους αραβικούς χρόνους, καθώς το σχέδιο των υπόλοιπων περιοχών του νησιού, είναι κατά κύριο λόγο βενετικό, καθώς τα εβραϊκά νεκροταφεία βρίσκονται έξω από τα τείχη, σε περιοχές που δεν είναι κατοικημένες, αλλά η συνοικία και τα νεκροταφεία δεν σώζονται μέχρι σήμερα.

Βέβαια, υπάρχει μία συναγωγή Εβραίων που σώζεται σήμερα στο νησί κι αυτή είναι η Ετζ Χαγίμ ή αλλιώς το Δέντρο της Ζωής. Η οποία βρίσκεται στα Χανιά. Κατασκευάστηκε τον 17ο αιώνα, υπέστη σοβαρές ζημιές κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και αναστηλώθηκε το 1997-1999. Από την αναστήλωση της και εξής λειτουργεί ως χώρος προσευχής, μνήμης, αναστοχασμού και συμφιλίωσης.

Οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης

Αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας της πόλης, κυρίως για την περίοδο πριν από την προσάρτησή της στο ελληνικό κράτος. Οι Εβραίοι που κατοικούσαν στη φτωχομάνα τον 19° αιώνα βοήθησαν αρκετά στην οικονομική ανάκαμψη της πόλης και διατηρούσαν γενικά καλές σχέσεις με τις υπόλοιπες μειονότητες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Τα προβλήματά τους αρχίζουν με την απελευθέρωση της πόλης και την προσάρτησή της στο ελληνικό κράτος.

Η ελληνοτουρκική ανταλλαγή των πληθυσμών του 1923 ταλαιπώρησε αρκετά τον κόσμο εκείνη την εποχή. Τι ήταν ακριβώς εκείνη την εποχή; Να αναγκαστούν οι Μουσουλμάνοι της Ελλάδας να εγκατασταθούν στην Τουρκία και οι Ορθόδοξοι Χριστιανοί της Τουρκίας στην Ελλάδα. Οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης όμως; Που θα πήγαιναν; Κανείς στην πόλη, ούτε στη Μαδρίτη ή στη Λισαβόνα δεν πρότεινε να επιστρέψουν στην Ιβηρική. Την Παλαιστίνη, τη σκέφτηκε μία μειοψηφία. Κάποιοι μετανάστευσαν στη Γαλλία και στις ΕΠΑ. Για τη πλειονότητα όμως η πατρίδα ήταν η Θεσσαλονίκη.

Οι κατακτήσεις της Ελλάδος στον Πρώτο Βαλκανικό Πόλεμο, ο συνολικός εβραϊκός πληθυσμός της χώρας εκτινάχθηκε από τις 10.000 στις πολύ πάνω από 80.000, από τις οποίες οι 70.000 ζούσαν στη Θεσσαλονίκη. Οι μικρές κοινότητες μιλούσαν την ελληνική γλώσσα και ήταν έντονα αφομοιωμένες, ενώ οι Σεφαραδίτες Εβραίοι του Βορρά, που διαδραμάτιζαν καθοριστικό ρόλο στη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη, πια, της χώρας ήταν σαφώς διακριτοί από τους Έλληνες και στη γλώσσα και στον πολιτισμό.

Ο Βρετανοεβραίος, Λούσιεν Γουλφ, συνέβαλε στην κατάρτιση των συνθηκών περί μειονοτήτων της Ανατολικής Ευρώπης μετά τον Α’ Π.Π. και ήθελε να εγγυηθεί η Ελλάδα πολλά από τα πατροπαράδοτα δικαιώματα που είχαν απολαύσει οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης επί Οθωμανών. Όταν όμως συζήτησε την ιδέα με τον Έλληνα πρέσβη στο Λονδίνο, ο τελευταίος αντιμετώπισε αυτού του είδους τις παραχωρήσεις ως διατήρηση όλων των ταπεινώσεων του οθωμανικού συστήματος των διομολογήσεων και απάντησε ότι <<το να μας ζητάτε να κάνουμε ειδικές διακρίσεις ή να παραχωρήσουμε ειδικά προνόμια, θα σήμαινε παραβίαση της ίδιας της αρχής της ισότητας, την οποία επίσης απαιτείτε απ’ εμάς>>. Είχε δίκιο. Το ίδιο απαντούσαν και οι Οθωμανοί διπλωμάτες επί δεκαετίες πριν απ’ αυτόν.

Στη διάσκεψη του Παρισιού η ιδέα της νομικής εγγύησης των μειονοτικών δικαιωμάτων επικράτησε και τα περισσότερα κράτη της ανατολικής Ευρώπης υποχρεώθηκαν να δεχτούν.

Το 1920 επί κυβέρνηση Βενιζέλου, πέρασε νομοθεσία η οποία τέθηκε σε ισχύ δύο χρόνια αργότερα και όριζε τη συνταγματική βάση του ελληνικού εβραϊσμού. Τα δικαιώματα και τα καθήκοντα του ραβινάτου καθορίστηκαν για πρώτα φορά, οι παλιές προϋποθέσεις ιδιοκτησίας για το δικαίωμα ψήφου στις κοινοτικές εκλογές καταργήθηκαν και όλοι οι άνδρες άνω των 21 μπορούσαν να ψηφίσουν. Οι Εβραίοι έμποροι είχαν το δικαίωμα να αργούν το Σάββατο αντί για την Κυριακή και να τηρούν τα λογιστικά τους βιβλία στα εβραιοϊσπανικά.

Η προσπάθεια να αποδυναμωθεί η εβραϊκή κοινότητα στη Θεσσαλονίκη και την υπόλοιπη Ελλάδα διαμόρφωσε το πλαίσιο που χρειαζόταν η ναζιστική Γερμανία, όταν εισέβαλε στην Ελλάδα, το 1941.

Οι Έλληνες Χριστιανοί συνεργάστηκαν με τους Ναζί, καθώς απέβλεπαν σε υλικές απολαβές από τις εβραϊκές περιουσίες. Κατασχέθηκαν 10.000 διαμερίσματα Ελλήνων Εβραίων, τα οποία παραδόθηκαν σε Έλληνες μεσεγγυούχους.

Μετά το τέλος του πολέμου, 600 από αυτά τα σπίτια ζητήθηκαν από τους επιζήσαντες εβραίους. Μόλις 300 υποθέσεις έφτασαν στα δικαστήρια και τελικά επεστράφησαν 153 διαμερίσματα. Από τις 3.000 επιχειρήσεις Εβραίων, επιστράφηκαν  οι 57, μετά την Απελευθέρωση. Κατά τη διάρκεια της Κατοχής, εκδόθηκε απόφαση του Υπουργείου Οικονομικών, σύμφωνα με την οποία όποιος απέδιδε στο κράτος κινητή ή ακίνητη περιουσία εβραίου, είχε δικαίωμα ανταμοιβής που έφτανε το 10% της περιουσίας του εκτοπισμένου συμπολίτη του. Σύμφωνα με τον καθηγητή πολιτικής επιστήμης του Πανεπιστημίου Κολούμπια, Λευτέρη Σταυριανό, 12.000 Θεσσαλονικείς -που αντιπροσώπευαν περίπου το 1/3 των χριστιανικών οικογενειών της πόλης- εκμεταλλεύτηκαν την εξόντωση των εβραίων και συνεργάστηκαν με τους Γερμανούς, για να αποσπάσουν μέρος της περιουσίας τους.Η  πόλη πλέον μετρούσε μόλις 2.000 Εβραίους. Από τις 26 εβραϊκές κοινότητες που υπήρχαν σε όλη την Ελλάδα το ’41, απέμειναν μόλις οι οκτώ. Περίπου ένας στους δέκα Έλληνες Εβραίους σώθηκε από το Ολοκαύτωμα.

Εβραίοι, η παγκόσμια οικονομική δύναμη

Είναι γνωστό το επιχειρηματικό μυαλό του Εβραίου. Από την σύγχρονη παγκόσμια ιστορία, οι περισσότεροι Εβραίοι είναι πλούσιοι επιχειρηματίες. Σύμφωνα με έρευνες, 7 στους  10 Έλληνες πιστεύουν πως οι Εβραίοι ελέγχουν τον κόσμο, καθώς και σύμφωνα με την έρευνα του CNN, πάνω από το 25% των Ευρωπαίων θεωρούν πως οι Εβραίοι έχουν υπερβολικά μεγάλη επιρροή στις συγκρούσεις και τους πολέμους που συμβαίνουν στον κόσμο, ενώ ένας στους πέντε πιστεύει πως οι Εβραίοι έχουν μεγάλη επιρροή στα ΜΜΕ και στην πολιτική. Πιθανότητα να αληθεύουν αυτές οι γνώμες, αλλά ποιος ο λόγος ; Η απάντηση είναι απλή.

Οι Εβραίοι δεν είναι ούτε μασόνοι, ούτε κάτι επικίνδυνο. Ο συνολικός πληθυσμός των Εβραίων είναι 14,4-17,5 εκατομμύρια, όπου στο Ισραήλ-όπως είναι λογικό-υπάρχουν 6.484.000, στις ΗΠΑ περίπου 6.500.000 και στην Ελλάδα υπάρχουν συνολικά 5.000 Εβραίοι. 

Από θρησκευτικής και ιστορικής πλευράς, παρατηρούμε πως ο λαός αυτός -όπως προαναφέραμε και στην αρχή- είναι κυνηγημένος. Οπότε για να επιβιώσουν και να έχουν κάποιο κύρος, χρησιμοποίησαν τον θεσμό της συνεργασίας. Οπότε, έγιναν μία ομάδα και αλληλοβοηθιούνται. Για παράδειγμα, εάν κάποιος θέλει ν’ ανοίξει επιχείρηση και δεν διαθέτει το κατάλληλο κεφάλαιο, οι υπόλοιποι θα τον βοηθήσουν ανιδιοτελώς. Συνήθως λέμε το <<χωράνε λίγοι και καλοί>>.  Αυτοί οι λίγοι λοιπόν, αλληλοβοηθιούνται.

Μαρία Γερμαντζίδου, Δημοσιογράφος