Στις αρχαίες εκδηλώσεις του τρίτου κόσμου της Αμερικής υπήρχαν ορισμένα ζώα που συμβόλιζαν πράγματα για τη θρησκεία, τον πολιτισμό και την κουλτούρα τους αλλά και φυσικά φαινόμενα όπως τη θάλασσα, τον ουρανό και τη γη. Τα πιο σημαντικά και αυτά με τα οποία εμείς θα ασχοληθούμε είναι ο Ιαγουάρος , το φίδι και το πουλί. Κατείχαν εξέχουσα θέση καθώς αποτελούσαν αντικείμενα λατρείας και πολλές φορές τους αποδίδονταν υπερφυσικές δυνάμεις καθώς θεωρούταν κάποιος πρόγονός τους.

Ο ιαγουάρος, στην καθομιλουμένη τσιτάχ, είναι αιλουροειδές ζώο και έχει κηλίδες απομονωμένες ή ομαδοποιημένες σε πολυγωνικούς αστερισμούς. Ενεργεί και κυνηγά την νύχτα ενώ το πρωί κρύβεται και φυλάγεται από τους κινδύνους. Ως νυκτόβιο ζώο, συνδέεται με τον κάτω κόσμο, τη σελήνη, τη στερημένη από ήλιο φύση και είναι προικισμένο με τη δύναμη της γονιμότητας και της σεξουαλικής και καρποφόρας αναγέννησης που στα αντικείμενα που απεικονίζεται συμβολίζεται με δάκρυ στα μάτια. Δηλώνει το ταξίδι στον άλλον κόσμο και πολλές φορές παρομοιάζεται με φάντασμα. Υπάρχουν βέβαια διαφορές στη σημασία του ανάλογα με την περιοχή της Αμερικής. Κυρίως συμβολίζει το σπήλαιο, το κέντρο της γης, τη νύχτα και τον θάνατο. Αν και ζώο της νύχτας παραμένει αιώνιος εχθρός με τη σελήνη καθώς μύθοι εξιστορούν πως συχνά ο ιαγουάρος πηδάει πάνω στη σελήνη για να τη σκίσει για αυτό και μερικά βράδια η σελήνη δεν φαινόταν στον ουρανό. Αυτό το συμβάν τρομοκρατούσε τους ανθρώπους και για αυτό χτυπούσαν γουδιά, έδερναν σκυλιά και γενικότερα έκανα θορύβους ώστε να τρομάξουν το ζώο για να τη σώσουν. Μετά από αυτό η σελήνη άρχισε να ξαναπαίρνει την αρχική της μορφή. Λέγεται πως ο ιαγουάρος προσπάθησε να κάνει και το ίδιο πράγμα και στον ήλιο όμως ο ήλιος αντίθετα με τη σελήνη έχει δυνατά όπλα και μπορεί να τον αντιμετωπίσει μόνος του. Για τη φυλή των Μάγιας, ο Ιαγουάρος ήταν κυρίως μια χθόνια θεότητα, που έκφραζε τις εσωτερικές θεότητες της γης. Συμβολίζεται με τον αριθμό 9 και ήταν ο κύριος του κάτω κόσμου και μερικές φορές γινόταν και ψυχοπομπός. Για τους Ινδιάνους της κεντρικής Αμερικής, όταν υπήρχαν τέσσερις ιαγουάριοι ήταν οι φρουροί του χωριού.

Τα φίδια στην Αμερική ζουν στις όχθες ποταμών και των ελών και τρέφονται με θηλαστικά και πουλιά που βρίσκουν εκεί ενώ πίνουν το νερό τους. Είναι καλοί κολυμβητές και αναρριχητές καθώς σκαρφαλώνουν στα δέντρα και στους ανώμαλους βράχους. Συμβολίζει τον ζωτικό χρόνο καθώς και το ουράνιο τόξο και τον ουράνιο θόλο. Επίσης σχετίζεται πολλές φορές με το νερό και την αρχή της ζωής καθώς σύμφωνα με τον Τζ. Λ. Χέντερσον και Μ. Ουακς εκείνα τα χρόνια κατά τη διάρκεια μιας εγχείρησης, ο άνθρωπος αυτός μεταφερόταν στον ουρανό με τη βοήθεια ενός φιδιού ή διαφορετικά με τα δικά του μέσα. Με τον ίδιο τρόπο θα βρισκόταν και στον κάτω κόσμο. Το φίδι θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και ως Θεός αφού για την φυλή των Taulipang της Καραϊβικής ήταν «ο πατέρας όλων των ζώων» . Δεν πρέπει να παραληφθεί πως υπήρχε και ο όρος «ορατό φίδι» όπου είναι μια Θεοφάνια του φυσικού ιερού και με γρήγορους ρυθμούς ξεπηδά μέσα από τη σκιά, τη σχισμή ή το ρήγμα για να φτάσει στο θάνατο ή τη ζωή. Ανήκει και στο αρσενικό και στο θηλυκό φύλο καθώς μπορεί να εγκαταλείψει άλλοτε την αρσενική όψη και να μετατραπεί σε θηλυκή και το αντίστροφο. Όλα τα φίδια σχηματίζουν μία πρωταρχική πολλαπλότητα όπου δεν σταματά να ξετυλίγεται, να εμφανίζεται, και να ξαναγεννιέται. Το «ορατό φίδι» είναι ένας παλιός πρώτος θεός που συναντάμε στην αρχή όλων των κοσμογενέσεων , πριν εμφανιστούν οι πνευματικές θρησκείες.  Στις ινδιάνικες μυθολογίες, δηλαδή από το Μεξικό έως το Περού, υπήρχε και ο μύθος του «Φτερωτού Φιδιού» που είχε σχέση με την υγρασία και το νερό της γης. Το «Φτερωτό φίδι» χωρίζεται σε δύο κατηγορίες. Ως το φίδι με τα Πράσινα φτερά και ως το Φίδι – Σύννεφο.

Είναι κατά κύριο λόγο σύννεφο φορτωμένο με βροχή και σε ιδιαίτερες περιστάσεις γίνεται νέφος με ασημένιες ανταύγειες. Στο νέο Μεξικό παριστάνεται με σώμα φιδιού που έχει στην πλάτη του το σύννεφο και έχει για γλώσσα μια αστραπή.  Ακόμα και τα τωρινά χρόνια και όχι μόνο στην Αμερική το φίδι εξακολουθεί να συμβολίζει διάφορα πράγματα. Στην ψυχανάλυση το φίδι συμβολίζει το σκοτεινό μέρος του ψυχισμού και για την παραδοσιακή σκέψη το συλλογικό ασυνείδητο, την γνώση που πρόκειται να αναπτυχθεί. Για αυτό και ονομάζεται κύριος της σοφίας.

Image result for Αζτέκων

Το πουλί είναι το σύμβολο των ουράνιων δυνάμεων, παριστάνει την ιεροσύνη, τη διοίκηση και τη νομοθεσία. Το βασικό πουλί για το Μεξικό είναι ο αετός και για τη Νότια Αμερική ο κόνδορας. Η επιλογή των συγκεκριμένων πουλιών έγινε είναι αυτά που μπορούν να φτάσουν στο τέρμα του ουρανού, πάνω από τα σύννεφα. Ο αετός είναι αυτός που διδάσκει, που μυεί και αυτά τα στοιχεία τον έκανα παγκόσμιο σύμβολο. Είναι άγρυπνος φρουρός και παραφυλάει για όλα τα κακά. Μάλιστα, οι Βορειοαμερικάνοι ινδιάνοι έχουν ραβδιά με τη μορφή του καθώς θεωρούσαν πως βάζοντας το συγκεκριμένο ραβδί πάνω στο κεφάλι του αρρώστου θα θεραπευόταν. Όπως και το φίδι, έχει και αυτό κάποια σχέση με την αναγέννηση. Ταυτίζεται με τον πατέρα και τον ήλιο, αφού είναι σύμβολο του ουρανού.

Για τους πολεμιστές, τους κυνηγούς και τους κατακτητές συμβολίζει επίσης και τον κεραυνό και τη βροντή. Ο αετός προσομοιάζεται με τον Ιαγουάρο, ως ουράνια δύναμη που προσεγγίζει τη γήινη και υπάρχουν αμέτρητες θεωρίες για τη σχέση τους. Στη φυλή των Ατζέκων υπήρχαν οι ιππότες- αετοί και οι ιππότες- ιαγουάριοι. Ο θρόνος του Ατζέκου αυτοκράτορα είχε πάνω του φτερά αετού και στα πλαϊνά δέρμα ιαγουάρου.

Ακόμα και σήμερα στην Ελλάδα και σε όλο τον κόσμο σχεδόν κάθε ζώο είναι συνδυασμένο με μία λέξη, ένα συναίσθημα, που δίνει ένα στοιχείο και για τον δικό του χαρακτήρα.

Μαρία Ζωγράφου, Δημοσιογράφος