Χριστούγεννα, η αγαπημένη εορτή όλων κι αν όχι όλων των περισσότερων.. Δώρα, ευχές, κάλαντα, γλυκά, οικογενειακά τραπέζια που θα σε ρωτάνε ‘’εσύ πότε θα παντρευτείς; Γνώρισες κανά άξιο άνθρωπο; ‘’ Της γειτόνισσας το παιδί του νονού της θείας από το χωριό τα πάει πολύ καλά με τη σχολή και τη δουλειά, εσύ πως τα πας;’’.  Είναι γεγονός αυτές οι συζητήσεις κι όποιος δεν τις έχει κάνει, λέει ψέματα!

Είναι η ώρα που λες ‘’θα σπάσω λίγες μέρες τη δίαιτα, αν φάω ένα παραπάνω μελομακάρονο δε θα γίνει κάτι’’ . Φυσικά μετά από λίγα εικοσιτετράωρα θα λες  ‘’γιατί δε με σταμάτησε κανείς; Νιώθω φουσκωμένος και πρέπει να πάω γυμναστήριο.. Δεν πειράζει, μέχρι να γίνει αυτό, θα φάω κι λίγους κουραμπιέδες και από τα φαγητά της μαμάς’’.

Λόγω των δώρων που θέλουμε να κάνουμε στους αγαπημένους μας-μιας κι έχει εκπτώσεις-τα μαγαζιά δουλεύουν περισσότερες ώρες, με εποχιακή χριστουγεννιάτικη μουσική.

Αλλά ποιο είναι το νόημα των Χριστουγέννων ενός καπιταλιστικού συστήματος;

Οι διαφημίσεις γίνονται πιο ελκυστικές, είτε στο διαδίκτυο, είτε στη τηλεόραση, είτε στο ραδιόφωνο, είτε στο έντυπο, είτε οπουδήποτε. Η διαφήμιση αυτή την εποχή στοχεύει πιο πολύ σε φαγητά και στολισμούς για το σπίτι, διότι τα Χριστούγεννα είναι οικογενειακή εορτή και μιας κι θα είναι όλα τα μέλη μαζί, το τραπέζι και το σπίτι πρέπει να είναι στην εν τέλεια.

Με λίγα λόγια το ετήσιο τελετουργικό των Χριστουγέννων είναι σημαντικό για τον καπιταλισμό, λόγω της κερδοφόρας περιόδου του λιανικού εμπορίου. Ο κόσμος ξοδεύει συνήθως περισσότερο από ό, τι μπορούν να αντέξουν οικονομικά, όχι μόνο για τα δώρα αλλά και για τα τρόφιμα και το αλκοόλ, καθώς και για τις μεταφορές από και προς τα συγγενικά σπίτια. Έτσι, δημιουργείται η προπαγάνδα. Και πως γίνεται; Διότι η διαφήμιση που λέει ‘’το ‘χεις ανάγκη, περίμενες τόσο καιρό να το πάρεις. Μπορείς να πάρεις ακόμη ένα για να το κάνεις δώρο. Μπορείς επίσης με τέτοιες τρελές εκπτώσεις να αγοράσεις κι αυτό κι εκείνο’’..

Τι ορίζει όμως το  ‘’εορταστικό κλίμα’’ της σεζόν;  οι διαφημίσεις και η εμπορευματοποίηση, τα ψώνια και οι δαπάνες  και η  αύξηση των εσόδων για τη δυτική οικονομία. Δεδομένα και στοιχεία της ‘’Capgemini’’,  μια γαλλική πολυεθνική εταιρεία, από τις μεγαλύτερες στον κόσμο συμβουλευτικές εταιρείες στον τομέα του Managment των επιχειρήσεω ν και την ‘’Interactive Media in Retail Group ‘’, μια ένωση για την βιομηχανία του Ηνωμένου Βασιλείου που αφορά το λιανικό εμπόριο μέσω διαδικτύου,  αποκαλύπτουν ότι το 2015, οι Βρετανοί λιανοπωλητές κέρδισαν πάνω από 24 δισεκατομμύρια £ (περίπου 30 δις $) μόνο κατά τη διάρκεια της περιόδου των Χριστουγέννων, περισσότερα από ό, τι το σύνολο του ΑΕΠ των χωρών, όπως το Νεπάλ ή η Ονδούρα. 

Η εκμετάλλευση του εργάτη

Στην κορυφή της λίστας επιθυμιών για τα Χριστούγεννα είναι τα προϊόντα της Apple, της Amazon και της Samsung, εταιρείες που έχουν βρεθεί όλες να είναι συνένοχες σε παραβιάσεις δικαιωμάτων των εργαζομένων εντός των αλυσίδων εφοδιασμού τους. Η Samsung έχει δεχτεί κριτική για την έκθεση των εργαζομένων της σε τοξικές χημικές ουσίες και για την πολιτική της να μην επιτρέπει τη δημιουργία εργατικών σωματείων στην Ασία. Η Apple έχει κατηγορηθεί για τις σκληρές εργασιακές συνθήκες που αναγκάζουν τους εργαζόμενους στις αλυσίδες εφοδιασμού της, να οδηγούνται στην αυτοκτονία. Τα ορυκτά από τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό αποτελούν περισσότερο από το 50% των υλικών που χρησιμοποιούνται για τα προϊόντα της.

Όσο και τις γνωστές εταιρίες παιχνιδιών, εφιαλτικές συνθήκες εργασίας την περίοδο των Χριστουγέννων κατήγγειλαν εργάτες σε κινέζικα εργοστάσια που παράγουν παιχνίδια για τις εταιρείες  Hasbro, Disney και Mattel.

Το 2018 το CNBC μετέδωσε  με τίτλο ’’Ένας εφιάλτης για τους εργαζόμενου’’ κι έδειχνε  ευρήματα των οργανώσεων China Labor Watch, ActionAid, CiR και Solidar Suisse, που έστειλαν μυστικούς ερευνητές σε τέσσερα εργοστάσια που παρήγαγαν παιχνίδια που πωλούνται σε Walmart, Costco, Target και σε άλλους διεθνείς λιανοπωλητές.

Σε περίοδο αιχμής, οι εργαζόμενοι συμπλήρωναν 175 ώρες υπερωρίας ανά μήνα, καθώς το κινεζικό εργατικό δίκαιο περιορίζει τις μηνιαίες υπερωρίες σε 36 ώρες το μήνα, Βέβαια, η έκθεση ισχυρίστηκε ότι τα εργοστάσια ζητούσαν συχνά από τις τοπικές αρχές να εφαρμόσουν ένα ‘’ολοκληρωμένο πρόγραμμα ωρών εργασίας’’ για να παρακάμψουν την ισχύουσα νομοθεσία.

Επίσης, δεν έλαβαν την απαιτούμενη- από το νόμο -24ωρη εκπαίδευση πριν αρχίσουν να εργάζονται, πράγμα που σημαίνει ότι δεν γνώριζαν πώς να προστατεύονται από τοξικές χημικές ουσίες. Η έρευνα έδειξε επίσης ότι οι εργοδότες δεν μπόρεσαν να τους παράσχουν τον απαραίτητο εξοπλισμό ασφαλείας για να αποτρέψουν την επαφή με αυτές τις χημικές ουσίες.

Τα εμπορικά Χριστούγεννα της Ελλάδας

Ο  πρόεδρος του Εμπορικού Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιά και του Περιφερειακού Επιμελητηριακού Συμβουλίου Αττικής, Βασίλης Κορκίδης, δήλωσε πως ο  τζίρος των Χριστουγέννων αναμένεται να κινηθεί φέτος οριακά καλύτερα από πέρσι (1,5 %) κοντά στα 3,5 δισ. Ευρώ. Βέβαια, είναι πολύ μακριά από τα 5,4 δισ. ευρώ τζίρου το 2009. Η σωρευτική μείωση οκταετίας του χριστουγεννιάτικου τζίρου, υπολογίζεται στο -35%, με απώλειες σχεδόν 2 δισ. Ευρώ.

Σύμφωνα με έρευνες, καταγράφεται ότι ο προϋπολογισμός των Ελλήνων για τις αγορές των Χριστουγέννων κυμαίνεται στα 450 ευρώ, ενώ  μέσος όρος των Ευρωπαίων καταναλωτών είναι 455 ευρώ. Ο τζίρος στα καταστήματα λιανικής, επηρεάζεται από τις φορολογικές υποχρεώσεις του Δεκεμβρίου, ύψους 2,1 δις ευρώ, που πρέπει να διευθετηθούν από 6 εκ. φορολογούμενους, έως το τέλος του έτους. Επίσης, 1,6 δις ευρώ θα διοχετευθούν στην οικονομία από την χορήγηση του δώρου Χριστουγέννων σε 1,9 εκ. εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα. Το λιανικό εμπόριο φέτος,  αναμένει ένα μέρος των περίπου 440 εκ. ευρώ μέχρι 21 Δεκεμβρίου από τους δικαιούχους επιδομάτων και κοινωνικού μερίσματος. Όμως, από τον μισθό, το δώρο και τα επιδόματα, τα περισσότερα δεν θα πάνε ούτε φέτος στην εορταστική αγορά, αλλά σε ρυθμίσεις ληξιπρόθεσμων οφειλών.

Η αγορά στη Θεσσαλονίκη

Ο Εμπορικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης ανακοίνωσε το προτεινόμενο ωράριο λειτουργίας των καταστημάτων για την περίοδο των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς.

Συγκεκριμένα, στις 15 Δεκέμβρη ξεκίνησε το εορταστικό ωράριο Χριστουγέννων – Πρωτοχρονιάς στην Θεσσαλονίκη, όπως ανακοίνωσε ο Εμπορικός Σύλλογος του ομώνυμου νομού.

Πιο συγκεκριμένα:

-Τα εμπορικά καταστήματα στον Νομό Θεσσαλονίκης θα λειτουργήσουν την Κυριακή 15/12 από τις 11 το πρωί έως και τις 6 το απόγευμα, όπως και τις Κυριακές 22/12 και 29/12, με το αντίστοιχο ωράριο.

-Κλειστά θα παραμείνουν και φέτος τα εμπορικά καταστήματα στον Νομό Θεσσαλονίκης την ημέρα των Χριστουγέννων και την επομένη, όπως και Πρωτοχρονιά, ενώ προτείνεται, από τον ΕΣΘ, να μην λειτουργήσουν και την Πέμπτη 2/1/2020.

-Από τη Δευτέρα 16/12 μέχρι και την Παρασκευή 20/12 τα εμπορικά καταστήματα στον νομό Θεσσαλονίκης θα λειτουργήσουν από τις 10 το πρωί μέχρι και τις 9 το βράδυ, ενώ το Σάββατο 21/12 θα κλείσουν στις 18.00.

-Τη Δευτέρα 23/12 οι καταστηματάρχες θα λειτουργήσουν τα καταστήματά τους από τις 10 το πρωί μέχρι και τις 9 το βράδυ, ενώ την επομένη, παραμονή Χριστουγέννων, θα κατεβάσουν ρολά στις 18.00.

-Την Παρασκευή 27/12 οι καταναλωτές θα μπορούν να κάνουν τα ψώνια τους κατά τις ώρες 10.00 – 21.00 και το Σάββατο 28/12 από τις 10.00 έως τις 18.00.

-Στις 10 πμ θα ανοίξουν τα εμπορικά καταστήματα στις 30/12 και θα κλείσουν στις 21.00, ενώ την παραμονή Πρωτοχρονιάς θα ανοίξουν ρολά την ίδια ώρα και θα τα κατεβάσουν στις 18.00.

Από τη μία πλευρά είναι μία ανάσα για τους επιχειρηματίες λόγω της μειωμένης κίνησης όλου του χρόνου, αλλά από την άλλη ο υπάλληλος κι ο εργάτης θα πρέπει να βάλει προς τα..γκάζια. Η προσέλευση του κόσμου στα καταστήματα μπορεί να αγχώσει τους περισσότερους λόγω της πίεσης, αλλά λόγω των υπεροριών δε θα μπορούν να χαρούν τα Χριστούγεννα με τους αγαπημένους τους. Γιατί; Για να εξυπηρετήσουν όλους εμάς που θέλουμε να πάρουμε ότι υπάρχει μέσα σε λίγες μέρες. Το μόνο που μπορούμε να κάνουμε ως πολίτες είναι να πούμε ένα μπράβο σε όλους αυτούς και να σεβαστούμε το έργο τους. Βέβαια, εάν αντιληφθεί κάποιος ότι υπάρχει εκμετάλλευση του εργαζομένου, είτε αφορά τα ωράρια, είτε τη συμπεριφορά, καλό θα είναι να το καταγγείλει ώστε να μην υπάρξουν παρόμοια περιστατικά που προαναφέρθηκαν στην αρχή.

Μαρία Γερμαντζίδου, Δημοσιογράφος