Ήδη από το 1964 ο τότε γενικός γραμματέας του Υπουργείου Παιδείας, κύριος Ευάγγελος Παπανούτσος, είχε αναφέρει την ενδεχόμενη ένταξη του μαθήματος της σεξουαλικής αγωγής στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα. Ερχόμαστε στο 2019 και το μάθημα της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης εξακολουθεί να απουσιάζει. Σε καιρούς που οι ανήλικοι μαθητές είναι εκτεθειμένοι σε μη ελεγχόμενο υλικό μέσω των κοινωνικών δικτύων και του ηλεκτρονικού υπολογιστή, πορεύονται ανενημέρωτοι στον κυβερνοχώρο. Τα τηλεοπτικά προγράμματα, οι συμμαθητές, τα περιοδικά αποτελούν πολλές ακόμη πηγές πληροφοριών. Δυστυχώς ή ευτυχώς από τις τελευταίες τάξεις του Δημοτικού οι μαθητές είναι ενημερωμένοι, ενώ στο Γυμνάσιο μερικοί από αυτούς έχουν ήδη ξεκινήσει τις σεξουαλικές τους δραστηριότητες.

Το συγκεκριμένο θέμα θεωρείται ταμπού από τους περισσότερους γονείς, καθηγητές και παιδιά που δεν αισθάνονται ελεύθερα να λύσουν τις οποιεσδήποτε απορίες τους. Προσφάτως ο διευθυντής σπουδών της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του Υπουργείου Παιδείας δήλωσε πως η διαδικασία ένταξης του μαθήματος σεξουαλικής αγωγής έχει ανασταλεί, καθώς δεν είχε διαπιστωθεί εάν και σε ποιο βαθμό είναι έτοιμη η ελληνική κοινωνία να το δεχθεί. Εκδήλωσε τις ανησυχίες που υφίστανται εάν προκαλέσει τα αντίθετα αποτελέσματα και προσέθεσε πως προτιμούνται περισσότερο ομιλίες και παρεμβάσεις ψυχολόγων και εκπαιδευτικών κατά καιρούς. 

Μία από τις μεγαλύτερες αντιδράσεις εκδηλώθηκε από την μεριά της εκκλησίας. Κατονόμασε το μάθημα σεξουαλικής αγωγής ως αισχρό, ντροπιαστικό και έκθεση των νέων σε ανήθικες συμπεριφορές. Επιπρόσθετα, θεώρησε την επαφή με την σεξουαλική ταυτότητα και διαπαιδαγώγηση ως αλλοτρίωση της αγνής παιδικής ψυχής και παρότρυνε γονείς και εκπαιδευτικούς να απαγορέψουν την διδαχή του συγκεκριμένου υλικού στα σχολεία. Την χρονιά του 2001 εκδόθηκε το βιβλίο με τίτλο «Σεξουαλική αγωγή Διαφυλικές σχέσεις», παραδόθηκε στο Υπουργείο Παιδείας, όμως αφορισμένο από την εκκλησία δεν έφτασε ποτέ στα χέρια τον μαθητών. Ωστόσο, δεν δημιουργήθηκε με σκοπό την έναρξη του αντίστοιχου μαθήματος, αλλά την εισαγωγή μίας θεματικής εβδομάδας στα σχολεία.

Δεν έχει γίνει αντιληπτό πως μία μόνο θεματική εβδομάδα δεν δύναται να καλύψει το εύρος των αποριών των εφήβων ούτε τις πληροφορίες που πρέπει να απορροφήσουν. Η Δρ. Μαργαρίτα Γερούκη στο βιβλίο της με τίτλο «Σεξουαλική αγωγή στο σχολείο» αναφέρει πως πρώτος ο Freud μελέτησε το ζήτημα της σεξουαλικής διαπαιδαγώγησης ως μέσω εξασφάλισης της ψυχικής και σωματικής υγείας. Ήδη από την προσχολική ηλικία τα παιδιά ανακαλύπτουν το σώμα τους, το παρατηρούν και αποκτούν πληθώρα αποριών. Συμπληρώνει πως η σεξουαλικότητα αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας και αφορά τον διαπροσωπικό χαρακτήρα του ατόμου. Το θέμα μελετάται με βάση δύο παράγοντες, τον σωματικό και τον ψυχικό, που είναι αλληλένδετοι. Η σωματική ευχαρίστηση συνδέεται με την ψυχική ανάταση και υγεία του ανθρώπου.

Επιπρόσθετα, ορίζει την σεξουαλική αγωγή ως μία διαρκή αναζήτηση και στοχασμό με κριτήρια την σεξουαλικότητα του καθενός και τις διαπροσωπικές του σχέσεις. Γύρω από αυτά, σχηματίζονται απόψεις, επιθυμίες και η ταυτότητα του εκάστοτε προσώπου. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, η σεξουαλική αγωγή δεν αφορά μόνο την μελέτη σωματικής αδυναμίας ή ασθενειών, αλλά και την ψυχολογική ευεξία με  κύριο στόχο την αποκτήσει όσο το δυνατών περισσότερων γνώσεων και την ανταλλαγή προβληματισμών. Η Δρ. Γερούκη δηλώνει πως σύμφωνα με μελέτες η παιδική σεξουαλικότητα υφίσταται με την έννοια της εξερεύνησης που γίνεται από την πλευρά του παιδιού για το ίδιο του το σώμα. Διαχωρίζοντας την σεξουαλικότητα από την διαδικασία της αναπαραγωγής, ο Freud κατάφερε να μιλήσει την ανάπτυξη ήδη κατά την παιδική ηλικία. Προσθέτει πως ο ρόλος του κοινωνικού πλαισίου αποτελεί καταλυτικός παράγοντας για το πλάσιμο εμπειριών, εικόνων και ερεθισμάτων που δέχονται τα ανήλικα μέλη της κοινωνίας. Έπειτα, έχει αποδειχθεί ότι τα παιδιά ενδέχεται να αποκτήσουν συστολές, ενοχές και λανθασμένες αντιλήψεις εξαιτίας της συμπεριφοράς των γονέων. Κανένα παιδί δεν πρέπει να αισθάνεται ανήμπορο να εκφράσει τις επιθυμίες του είτε να θεωρεί τον εαυτό του εγκλωβισμένο σε μία κοινωνική φόρμα που δεν του ταιριάζει. Επιπλέον, αναφέρει πως η δυσκολία που έγκειται στην μελέτη της παιδικής σεξουαλικότητας, υφίσταται εξαιτίας των αντιλήψεων για την παιδική αθωότητα, πράγματα που δεν θα έπρεπε να συγχέονται. Η επιθυμία για εξερεύνηση του σώματος και της ψυχής δεν καθιστά τα παιδιά λιγότερο αθώα από κάποια άλλα.

Όσον αφορά την μεταφορά της σεξουαλικής αγωγής στις σχολικές αίθουσες η Δρ. Γερούκη τονίζει πως μέχρι σήμερα αποτελεί ένα ευαίσθητο θέμα και ταμπού. Το Υπουργείο Παιδείας εκτιμάει πως η ένταξη της συγκεκριμένης ώρας διδασκαλίας δεν θα αποτελέσει μονάχα πηγή πληροφοριών, αλλά και προτροπή προς την υιοθέτηση υπεύθυνων και όχι επιπόλαιων στάσεων απέναντι στο θέμα. Η πολυπολιτισμική και δημοκρατική κοινωνία επικροτεί την φιλελεύθερη στάση, την ισότητα και την αυτονομία. Επομένως, τονίζεται από την ίδια πως οι εκπαιδευτικές παρεμβάσεις θα ενισχύσουν τις επιλογές των νέων, θα τους εφοδιάσουν με αυτοπεποίθηση και σύνεση. Ακόμη, πληροφορεί το αναγνωστικό κοινό πως υπάρχουν δύο μέθοδοι διδασκαλίας. Η πρώτη αφορά την αποχή και την εγκράτεια αντιμετωπίζοντας τους νέους μη επαρκώς πληροφορημένους, εκτεθειμένους σε μη ελεγχόμενο υλικό από τα ΜΜΕ και τα κοινωνικά δίκτυα και ανίκανους να προστατευτούν από σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα. Η δεύτερη μέθοδος έχει ως κύριο γνώμονα την πολύπλευρη σεξουαλική αγωγή υποστηρίζοντας πως οι νέοι είναι ικανοί να λαμβάνουν αποφάσεις ανάλογα με τις επιθυμίες τους, να προστατευθούν και πως η αποχή ή μη από την σεξουαλική δραστηριότητα οφείλει να είναι δική τους απόφαση.

Σήμερα, στην Ελλάδα συμπεριλαμβάνονται σε εγχειρίδια προσχολικών τάξεων και συγκεκριμένα στην ενότητα «Φροντίζω τον εαυτό μου» ορισμένες υποενότητες όπως «Πώς ήρθα στον κόσμο», «Πώς φροντίζω τα μωρά», «Πώς δημιουργούνται τα παιδιά». Ειδικότερα στις τάξεις του Δημοτικού εντάχθηκε η θεματική ενότητα «Ο  εαυτός μου» και στις μεγαλύτερες τάξεις «Πώς αλλάζω», «Διαφυλετικές σχέσεις» και «Η λειτουργία της αναπαραγωγής». Στις τάξεις του Γυμνασίου η θεματική αγγίζει τα πεδία των προκαταλήψεων και των στερεοτύπων ανάμεσα στους ρόλους των φύλων, τις σωματικές αλλαγές της εφηβείας και την αποδοχή διαφορετικών ατόμων. Όσον αφορά την υπόλοιπη Ευρώπη, τα βήματα που έχουν πραγματοποιηθεί με σκοπό την μελέτη της σεξουαλικής αγωγής είναι περισσότερα. Συγκεκριμένα, η Ολλανδία κατέχει τον τίτλο της χώρας με τον υψηλότερο βαθμό ανεξαρτησίας περιεχομένου στο σχολικό πρόγραμμα σπουδών.  Ωστόσο, απαιτείται από το Υπουργείο Παιδείας να συμπεριληφθούν οι ενότητες «βιολογία και προσωπική φροντίδα» με σκοπό την αποφυγή μετάδοσης σεξουαλικών νοσημάτων, την μείωση κινδύνων και την διαχείριση των προσωπικών επιθυμιών και ορίων στον άξονα της δημιουργίας των σχέσεων. Ενδεικτικά, ορισμένα από τα προγράμματα της χώρας φέρουν τους τίτλους «Ζήτω η ζωή/ ο έρωτας», «Όταν είσαι ερωτευμένος», «Τι χρειάζεται να γνωρίζω για την προφύλαξη;» που αφορούν μαθητές της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Στην Αγγλία το εκπαιδευτικό πρόγραμμα εντάσσει την διδασκαλία της σεξουαλικής αγωγής με μαθήματα υποχρεωτικά και μη, που αφορούν κυρίως τον τομέα της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης. Η θεματική των ενοτήτων πληροφορεί για τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, την σεξουαλική υγεία και ζωή. Οι γονείς έχουν την δυνατότητα, εφόσον δεν το επιθυμούν, να αρνηθούν την συμμετοχή των παιδιών τους στα μη υποχρεωτικά μαθήματα.

Καταληκτικά, η ανάγκη ενημέρωσης επί του θέματος είναι απαραίτητη όχι μόνο σε ανήλικα, αλλά και ενήλικα άτομα. Η υπευθυνότητα δεν κατακτάται με βάση την ηλικία, αλλά μέσω της σωστής πληροφόρησης και της τοποθέτησης ορίων με σκοπό την ομαλή συμβίωση του κοινωνικού συνόλου.

Ειρήνη Κυργιαλάνη, Δημοσιογράφος