Ο Παγκόσμιος Oργανισμός Yγεία ΠΟΥ και η Ευρωπαϊκή Ένωση κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου αναφορικά με την αποφυγή του εμβολιασμού -κυρίως στα μικρά παιδιά- που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια. Το γεγονός αυτό έχει προκαλέσει αρνητικές επιπτώσεις στα άτομα μικρής ηλικίας και πολλές φορές τα αποτελέσματα είναι μοιραία, αφού παρατηρούνται μέχρι και θάνατοι!

Τα αποτελέσματα του ευρωβαρόμετρου πριν από λίγους μήνες έδειξαν μεν ότι πάνω από το 80% των πολιτών της ΕΕ θεωρεί τα εμβόλια αποτελεσματικά για την υγεία και συμβουλεύεται τη γνώμη των γιατρών για τους εμβολιασμούς, αλλά σχεδόν οι μισοί από τους ερωτηθέντες πιστεύουν εσφαλμένα  ότι τα εμβόλια προκαλούν παρενέργειες, γι’ αυτό κάποιοι τα αποφεύγουν.

Τι έχει όμως στα αλήθεια συμβεί και μετά από δύο σχεδόν αιώνες αποτελεσματικής χρήσης τους, ένα κομμάτι του πληθυσμού τα αποφεύγει με καχυποψία; Έχει χάσει ένα μέρος του κόσμου την εμπιστοσύνη του στην ιατρική επιστήμη;

Ενόψει αυτής της κατάστασης, που αποτελεί σύμφωνα με τους ειδικούς  «ωρολογιακή βόμβα», η Επιτροπή και ο ΠΟΥ αποφάσισαν να διοργανώσουν παγκόσμια σύνοδο κορυφής για τον εμβολιασμό στις 12 Σεπτεμβρίου στις Βρυξέλλες, στέλνοντας σαφές μήνυμα υπέρ του εμβολιασμού,  της έρευνας  για καλύτερα εμβόλια, και της ανάγκης  για ισότιμη πρόσβαση στα εμβόλια για όλους.

Η Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας έχει χαρακτηρίσει την παραπληροφόρηση σχετικά με τα εμβόλια «έναν από τους 10 σημαντικότερους κινδύνους για τη δημόσια υγεία εφέτος».

Επιχειρήματα εναντίων των εμβολίων

Από που πηγάζει και συχνά τροφοδοτείται όμως η καχυποψία του κόσμου κατά του εμβολιασμού. Οι ειδικοί απαντούν ότι μεγάλο κακό έχουν κάνει ορισμένες «λαϊκίστικες δυνάμεις» με την αντισυστημική προπαγάνδα τους, αλλά και το ίντερνετ έχει παίξει σημαντικό ρόλο με την εσκεμμένη ή ανεύθυνη παραπληροφόρησή του. Επίσης πολιτικοί που τάσσονται κατά του κατεστημένου μιλούν ανοιχτά κατά των εμβολίων χειροτερεύοντας την ήδη άσχημη κατάσταση.

Στη Γαλλία το 60% του λαού πιστεύει εσφαλμένα ότι τα εμβόλια εμφανίζουν παρενέργειες και πρόκειται για το τέταρτο υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ μετά την Κύπρο, την Κροατία και τη Μάλτα.   

Και φυσικά η παραπληροφόρηση που γεννάται απ’ τις συζητήσεις μεταξύ γονέων με κουβέντες του τύπου: «Ο σύζυγός μου διάβασε σε ένα φόρουμ στο ίντερνετ…», «Τα παιδιά μου δεν τα εμβολίασα και δεν αρρωσταίνουν» κτλ που τροφοδοτούν αργά και σταθερά έναν υπαρκτό και πέρα για πέρα αληθινό κίνδυνο!

Ας δούμε τα πιο συχνά επιχειρήματα κατά του εμβολιασμού:

Πολλοί γονείς υποστηρίζουν με θέρμη ότι τα μη εμβολιασμένα παιδιά σπάνια αρρωσταίνουν  ευτυχώς με επικίνδυνες ασθένειες όπως η διφθερίτιδα ή  η πολιομυελίτιδα, είναι απλά επειδή τα παθογόνα έχουν υποχωρήσει λόγω των προγραμμάτων εμβολιασμού και των ψηλών ποσοστών εμβολιασμού.

Έτσι τα μη εμβολιασμένα άτομα ωφελούνται από τον εμβολιασμό των άλλων μελών της κοινωνίας.

 Επωφελούνται δηλαδή μονόπλευρα λόγω της συλλογικής προστασίας χωρίς καν να συμβάλουν σε αυτό. Από την άλλη , θέτουν σε κίνδυνο (συχνά υγιείς) σαν φορείς, άλλους  ανθρώπους, οι οποίοι είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι σε ορισμένες ασθένειες – όπως οι εγκυμονούσες γυναίκες στην ερυθρά, ή οι ηλικιωμένοι στον κοκκύτη.

Ένα άλλο επιχείρημα που ακούγεται συχνά είναι ότι οι εμβολιασμοί βλάπτουν με τις ανεπιθύμητες ενέργειες τους τα παιδιά, περισσότερο από τις νόσους που προφυλάσσουν.

Φυσικά, κανένα εμβόλιο δεν είναι 100 τοις εκατό αποτελεσματικό ή χωρίς παρενέργειες.

 Το όφελος όμως είναι επί του παρόντος πολλές φορές υψηλότερο από τον κίνδυνο ανεπιθύμητων ενεργειών.

Αυτό μπορεί να επιβεβαιωθεί επιστημονικά. Με την όποια υποψία ανεπιθύμητης ενέργειας, αυτό δηλώνεται στον αρμόδιο φορέα, δημιουργώντας έτσι τεράστιες βάσεις δεδομένων, όπου τα εν λόγω περιστατικά τεκμηριώνονται. Δεν υπάρχει καμία άλλη ιατρική διαδικασία που να εξασφαλίζεται με τέτοιο τρόπο, διότι η ευθύνη, όταν διενεργούνται παρεμβάσεις σε (συνήθως) υγιή παιδιά είναι ιδιαίτερα μεγάλη.

 Το διαθέσιμο από τον 19ο αιώνα εμβόλιο κατά της ευλογιάς, είχε παρενέργειες που μπορούσαν να προκαλέσουν μόνιμη βλάβη ή θάνατο.

 Τα τότε προγράμματα εμβολιασμού ήταν ακόμα περισσότερο από δικαιολογημένα, διότι μεταξύ 10 και 30 τοις εκατό των ασθενών με ευλογιά, πέθαιναν, και δεν υπήρχε διαθέσιμο ένα άλλο εμβόλιο. Οι παρενέργειες έπρεπε, επομένως, να γίνονται αποδεκτές – έτσι μπορούσαν να σωθούν συνολικά χιλιάδες ζωές.

 Ένα εμβόλιο με τέτοιες επιπλοκές, όπως ο παλιός εμβολιασμός κατά της ευλογιάς, θα πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι  σήμερα δεν επιτρέπεται πλέον.

 Οι περισσότερες αντιληπτές παρενέργειες των εμβολιασμών είναι φυσιολογικές αντιδράσεις στο εμβόλιο, άρα και σημάδι ενεργού ανοσοποιητικού συστήματος, όπως ερυθρότητα και οίδημα στο σημείο της ένεσης ή παροδικό πυρετό.

 Μετά από τον εμβολιασμό οι γονείς χωρίς να το επιδιώκουν πάντα, παρακολουθούν το παιδί τους πιο προσεκτικά και οτιδήποτε παρουσιάσει το συνδέουν με το εμβόλιο, και συχνά είναι κάτι  που θα είχε συμβεί χωρίς την ιατρική αυτή  διαδικασία. Για παράδειγμα: Εάν ένα παιδί φάει ένα μήλο τη μια μέρα και την επόμενη είναι κρυωμένο,  αυτό πιθανότατα δεν θα προέρχεται από το μήλο.

 Ομοίως, ο βήχας την ημέρα μετά τον εμβολιασμό, πολύ πιθανόν να οφείλεται σε κρυολόγημα και όχι τόσο στο εμβόλιο.

Άλλα επιχειρήματα είναι ότι οι εμβολιασμοί βλάπτουν το αναπτυσσόμενο ανοσοποιητικό σύστημα του παιδιού και οδηγούν σε ασθένειες όπως ο αυτισμός, αλλεργίες ή ακόμη και σύνδρομο αιφνίδιου βρεφικού θανάτου ή Ο εμβολιασμός κατά της ιλαράς, συνδέθηκε στο παρελθόν( Αγγλία το 1998) με αύξηση των περιστατικών αυτισμού.

Και τέλος φυσικά ότι τα επιχειρήματα υπέρ του εμβολιασμού δεν είναι παρά μια προπαγάνδα υπέρ μιας κερδοφόρας επιχείρησης.

Τι απαντάνε οι γιατροί

Η θέση του Ιατρικού κόσμου είναι πάγια και απαντά ότι στον αγώνα κατά των λοιμωδών νοσημάτων τα εμβόλια αποτελούν τον βασικότερο σύμμαχο της ανθρωπότητας, καθώς σώζουν περισσότερους από 3.500.000 ανθρώπους παγκοσμίως το χρόνο και προφυλάσσουν ακόμη περισσότερους από χρόνιες νόσους και αναπηρίες. Η στρατηγική εμβολιασμών σε παιδιά που χαράχτηκε τα τελευταία χρόνια έχει οδηγήσει σε αξιοσημείωτη μείωση της εμφάνισης πολλών νοσημάτων και των θανάτων που αυτά προκαλούν, όπως παραδείγματος χάρη η παρωτίτιδα που ήταν υπεύθυνη για 152.000 θανάτους στην Αμερική, ενώ πλέον καταγράφονται περίπου 230 κάθε χρόνο!

Ενώ όσον αφορά την αντι-εμβολιαστική κουλτούρα που δημιουργήθηκε με δικαιολογία τις παρενέργειες που μπορεί να κρύβει ο εμβολιασμός, οι γιατροί απαντούν πως τα εμβόλια είναι εξαιρετικά ασφαλή και πληρούν αυστηρές προϋποθέσεις που επιβάλουν διεθνείς οργανισμοί όπως οι ΕΟΦ, ΕΜΑ, FDA κτλ.

Επισημαίνουν τέλος ότι η μείωση των εμβολιασμών στα παιδιά μπορεί να προκαλέσει την επανεμφάνιση μεταδοτικών νοσημάτων όπως ιλαρά, κοκκύτης, διφθερίτιδα ή ακόμη και πολιομυελίτιδα.

Για τους λόγους αυτούς, η Εθνική Επιτροπή Εμβολιασμών, στην περιοδική αναθεώρηση του Εθνικού Προγράμματος Εμβολιασμών(Ε.Π.Ε.) και ακολουθώντας τις διεθνείς οδηγίες θεώρησε σκόπιμο να αναθεωρήσει το ήδη υπάρχον Ε.Π.Ε. για τα παιδιά και να καταρτίσει το Πρόγραμμα Εμβολιασμών εφήβων και ενηλίκων και για τη χώρα μας ώστε να υπάρχουν ενιαίοι «πίνακες αναφοράς» για τους γιατρούς όλων των ειδικοτήτων (και γενικά για τους επαγγελματίες υγείας) και να εφαρμόζεται ένα «ενιαίο πρόγραμμα εμβολιασμών» για τα παιδιά και για τους ενήλικες.

Κωνσταντίνος Καμπάκης, Δημοσιογράφος